Omroep Zeeland heeft berekend hoeveel koolstofdioxide de zeeschepen op de Westerschelde per jaar uitstoten. Daarvoor zijn enkele openbare bronnen gebruikt en enkele aannames gedaan. Op deze pagina wordt de rekenmethode die we hebben toegepast verantwoord.

NB: de berekening leidt tot een getal dat beschouwd moet worden als schatting van de werkelijke uitstoot. Een exacte bepaling is niet mogelijk, want voor enkele cijfers hebben we alleen aannames. Dat zijn er drie in totaal die in de onderstaande tekst worden benoemd met A1, A2 en A3. Omroep Zeeland veronderstelt dat hiermee de best mogelijke benadering van de CO2-vervuiling is verkregen.

Eerst een splitsing maken

Het gaat allemaal om CO2, dat wil zeggen koolstofdioxide, een broeikasgas dat verantwoordelijk is voor de opwarming van de aarde. Om de CO2-uitstoot van de zeescheepvaart in Zeeland te berekenen, hebben we eerst de totale uitstoot in Nederland gesplitst in 'uitstoot zeescheepvaart' en 'overige uitstoot'. De volgende stap is: hoe groot is de uitstoot van beide in Zeeland en in de rest van Nederland?

De totale Nederlandse uitstoot in 2017 is 163.000 miljoen kilo, heeft het CBS berekend: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2018/37/co2-uitstoot-in-2017-gelijk-aan-die-in-1990. Daar trekken we de uitstoot zeescheepvaart binnengaats (1.640 miljoen kg CO2) van af. De bron voor dat getal is https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/7062/table Houden we over: 161.360 miljoen kilo CO2 op het land en kleiner water in Nederland in 2017.

Hoe groot is het Zeeuwse aandeel? We nemen aan (A1) dat de Zeeuwen (met CO2-intensieve bedrijven als Dow en Yara erbij, wat maakt dat ze niet in een typische plattelandsprovincie wonen) gemiddelde Nederlanders zijn als het om  CO2-vervuiling gaat. We delen het cijfer daarom door 44,5. Want het aantal Zeeuwen is 44,5e deel van het aantal Nederlanders. We schatten daarom een vervuiling van 3.626 miljoen kilo CO2 door de Zeeuwen op het land. Dat cijfer hebben we nodig om te weten hoe de uitstoot van de zeescheepvaart (die we zometeen gaan berekenen) zich verhoudt tot de uitstoot op het land. Is dat meer of minder?

 

Zeevracht keer kilometers

We weten al wat de totale zeescheepvaart in Nederland qua CO2- de lucht in blaast. Kunnen we dan op dezelfde manier die uitstoot door 44,5 delen om het Zeeuwse aandeel te schatten? Nee, die zaak is complexer. We weten dat er verhoudingsgewijs veel meer zeescheepvaart is in Zeeland dan in een gemiddelde andere Nederlandse provincie.

Op de (lange) Westerschelde varen veel zeeschepen van en naar Zeeuwse havens en nog meer van en naar Vlaamse havens. We moeten dan weten wat het aandeel is van de Zeeuwse, Gentse en Antwerpse scheepvaart op de Westerschelde in die 1.640 miljoen kilo CO2. We moeten daarom de omvang van de zeescheepvaart vermenigvuldigd met het aantal kilometers dat ze in Zeeland varen vergelijken met de zeevracht keer de kilometers in de rest van Nederland.

Overslag in zeehavens

We hebben daarvoor naar de Nederlandse overslagcijfers gekeken (alle havens apart): https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82850NED/table?ts=1540983559290 En naar de havens van Antwerpen en Gent, waarvan de zeescheepvaart altijd via Zeeland gaat: http://www.vlaamsehavencommissie.be/vhc/pagina/kwartaalcijfers-vlaamse-havens.

 

Van tonnen naar tonkilometers

Vervolgens willen we weten hoeveel kilometers er binnengaats met al die tonnen vracht worden gevaren. We nemen trouwens aan (A2) dat de hoeveelheid vervoerde tonnen per kilometer ('tonkilometers') evenredig samenhangt met de hoeveelheid CO2-uitstoot. Hoe zwaarder het vrachtschip en hoe verder dat vaart, hoe meer CO2-vervuiling, is hierbij de redenering. Passagierschepen, die een zeer klein aandeel van de zeescheepvaart in Zeeland uitmaken, zijn buiten beschouwing gelaten.

Er is door Omroep Zeeland een schatting gemaakt van het gemiddeld aantal binnengaatse kilometers dat zeeschepen per zeehaven maken om op hun bestemming te komen. Op basis van Google Maps is aan iedere haven dus een ‘kilometerfactor’ toegekend door de schepen naar het midden van hun gebied te laten varen en de afstand te meten. De aanname (A3) is weliswaar dat dit ook direct het werkelijke gemiddelde aantal vaarkilometers in dat havengebied is. Voor de Vlaamse havens hebben we tot aan de landsgrens Nederland/België gemeten.

Onderstaande tabel laat zien hoeveel en hoever zeevracht een enkele reis maakt van of naar een haven. Retourreizen van dezelfde vracht zullen er ook zijn, maar we hebben daarvan geen aparte cijfers en er is geen reden te veronderstellen dat die in de ene haven beduidend vaker plaats vinden dan in de andere haven. Ze zijn daarom niet van belang voor het berekenen van de verhouding tussen de tonkilometers van het Zeeuwse deel van Nederland en het overige deel.

 

Het Zeeuwse aandeel in kilo's 

Die verhouding blijkt nu uit de percentages (in geel). We wisten al wat de totale CO2-uitstoot van Nederland is. En omdat we nu ook weten hoe de verhoudingen liggen weten we wat het Zeeuwse aandeel van die 1.640 miljoen kilo zou moeten zijn, namelijk 894 miljoen kilo (=54,5 procent). Dus Zeeland, als het gaat om binnengaatse zeescheepvaart, vervuilt de lucht meer met broeikasgas dan de zeescheepvaart in de rest Nederland bij elkaar.

Toch is dat betrekkelijk. Want wat er in Zeeland op het land qua CO2 de lucht in wordt geblazen (naar we aannemen 3.626 miljoen kilo) is vier keer méér dan wat er op de Westerschelde gebeurt.