Combinatieklassen verzwaren hoge werklast in het onderwijs

Onderwijs basisschool
Onderwijs basisschool © OZ

Meer leerkrachten

OOST-SOUBURG - Aan het onderzoek hebben verhoudingsgewijs meer Zeeuwse combinatieleerkrachten meegedaan dan combinatieleerkrachten uit andere provincies. Dat is logisch: de Onderwijsraad signaleerde al in 2013 dat in krimpregio's de scholen gedwongen worden met combinatieklassen te overleven. Maar dat betekent ook dat de juf of de meester aan meerdere niveaus tegelijk les moet geven, wat de taak nog verder verzwaart. 
Administratie
De administratie van het werk is de belangrijkste oorzaak van alle werkdruk, waar leerkrachten onder gebukt gaan, in Zeeland net als in de rest van Nederland. Het gaat bij administratie om het bijhouden van de cijfers die de leerlingen hebben, de leerlingvolgsystemen, de leerlingendossiers en de plannen voor de diverse leerlingen. Ook al wordt dit soort werk de ergste oorzaak genoemd van de hoge werkdruk, het is nog maar het topje van de ijsberg.
Meer klussen
Er komen na de lesuren veel meer klussen op het onderwijzend personeel af. "In het onderwijs kan je altijd blijven werken", zegt een onderwijzeres van Walcheren en haar collega uit Zuid-Beveland: "Een goede voorbereiding kost ook thuis nog de nodige tijd en de administratie" en een collega uit Middelburg: "Na schooltijd te weinig tijd om alle taken uit te voeren: dit wordt dan op de vrije dagen allemaal gedaan."

Woensdagmiddagklussenlijst

Een leerkracht die al mee dan dertig jaar voor de klas staat op Walcheren móet wel overwerken: "Anders krijg ik m'n werk niet af. Op mijn Woensdagmiddagklussenlijst staat bij voorbeeld: Agenda sportdagvergadering; Toetsen invoeren in ParnasSys; HP evalueren; Nieuwe groepsplannen schrijven; Zorgleerlingen bespreken met IB; Projectles voorbereiden; Ouders mailen; Stapeltje nakijkwerk van de dag ervoor; Foutenanalyse spellingtoets maken; Nieuwsbegrip kopiëren."
Leerlingvolgsysteem
Leerlingvolgsysteem © OZ

Vrijgezel

Het is onmogelijk om al dit werk binnen de gestelde tijd te doen, zegt een Zuid-Bevelandse leerkracht: "Ik heb een combinatiegroep 3, 4 en 5 met 25 leerlingen. Dat betekent een hoop nakijkwerk ondanks dat de kinderen zelf al veel nakijken. Mijn eerste pauze van de dag is om twee uur 's middags. Die duurt een half uur. Daarna heb ik dan twee uur en een kwartier om alles na te kijken en voor te bereiden. Dat gaat krap aan, maar niet bevredigend. Maar zodra er een periode is met rapporten, ouder/kind gesprekken en plannen maken enzovoort, krijg ik dat niet voor elkaar in de tijd die ik heb. Ik heb een aantal collega's die vrijgezel zijn en waarbij de enige vorm van tijdverdrijf school is. Zij krijgen alles netjes af, omdat ze elke avond uren achter ParnasSys zitten. Als je netjes je uren maakt en 's avonds met je kinderen iets doet of voor mijn part lui op de bank wil hangen, moet je jezelf steeds verdedigen waarom zij wèl en jij niet alles klaar krijgt."
Een beetje minder
In de rondvraag van de omroepen is ook gevraagd naar oplossingen. "Waar moet ik beginnen?", vraagt een onderwijzeres uit Zeeuws-Vlaanderen: "Ik heb zoveel extra activiteiten, de administratie, ict-werk, buitenschoolse activiteiten waar we aan mee moeten doen, de website van de school bijhouden, feesten organiseren, de ouderraad ondersteunen, vergaderen, contacten met ouders, projecten doen."
Beetje minder
Ze vervolgt: "Alles kan wel een beetje minder. Ik wil lesgeven en tijd en puf hebben om noodzakelijke en leuke dingen voor te bereiden. Buitenschoolse ondersteuning houdt tegenwoordig in dat ze het met je komen bespreken en dan een vragenformulier invullen.  Als er al niet aan de leerkracht gevraagd wordt om dat alvast zelf in te vullen. Praktische ondersteuning is er bijna niet. Geven ze adviezen dan zijn die bijna niet uit te voeren. Alles is zo leuk op papier. Maar zie het maar uit te voeren!"
Hulp in de klas
En een collega van haar op Walcheren: "Meer hulp in de klas. Iedere klas een onderwijs of klassenassistent. Co-teaching is helemaal fijn! Minder papierwerk. Minder uren werken in je vrije tijd. Meer compensatieverlof voor fulltimers zodat je meer tijd hebt om voor te bereiden en dingen af te maken. Nascholing die zinvol is."
Gemiddelde kinderen
"Veel meer vertrouwen in de leerkracht geven, minder eisen vanuit de overheid", zegt een Zeeuws-Vlaamse onderwijzeres, "Je kan heel veel opleidingen volgen, maar dat maakt je geen bekwame leerkracht in de praktijk. Als de opbrengsten goed zijn en een school ontwikkelt zich met datgene wat de maatschappij gaat vragen of vraagt, dan hoeft al die onderbouwing op papier niet. Minder lesgevende taken of extra mensen op de werkvloer in kleinere klassen, zodat ook de gemiddelde kinderen aandacht krijgen. "
Basisschoolleerlingen
Basisschoolleerlingen © OZ