Hoe sterk is de stem van Zeeuwse Statenleden in de Eerste Kamer?

De Zeeuwen hebben in maart de nieuwe Provinciale Staten gekozen en die Statenleden kiezen vandaag de nieuwe Eerste Kamer. Dat doen ze samen met de collega's in de andere provincies én de leden van de speciale kiescolleges in de Nederlandse gemeenten in de Caribische Zee. Hoeveel gewicht leggen de Zeeuwse stemmen in die grote schaal? Omroep Zeeland heeft voor jou de rekensom gemaakt.

Eerste Kamer (foto: Wikipedia)

De Eerste Kamer heeft 75 zetels en je had zelf al verwacht dat je dat getal niet zomaar door dertien mag delen (twaalf provincies plus Caribisch Nederland) om te weten hoeveel stemrecht Zeeland heeft bij de verkiezing van de leden. Want 75/13 = bijna 6. En met stemrecht voor zes van die groene Haagse bankjes zou de Zeeuwse kiezer rijkelijk overbedeeld zijn.

Eerste Kamer

De Eerste Kamer vergadert één keer per week onder het welwillend oog van koning Willem II (zie foto). Senaat is de bijnaam die vaak aan de Eerste Kamer wordt gegeven, en de leden worden daarom ook wel senator genoemd. Ze zijn inderdaad meestal wat ouder en ze worden geacht op de rem te trappen als de Tweede Kamer, de echte politieke arena, te snel beslissingen neemt.

De senatoren hebben bij elkaar ook wel een beetje macht. Iedere nieuwe wet moet ook door de Eerste Kamer worden goedgekeurd voordat hij geldig is. Als een kabinet wel een meerderheid in de Tweede Kamer heeft, maar niet in de Eerste Kamer is het lastiger regeren. Dat gaat nu gebeuren. Naar verwachting krijgt het coalitie maar 30 van de 75 zetels.

Zeeuwse stemmen

Zeeland heeft 383.000 inwoners. Dat is iets minder dan 1/45e deel van de totale Nederlandse bevolking. Op basis daarvan kun je verwachten dat alle Zeeuwen bij elkaar maar stemrecht mogen hebben voor niet meer dan 75/45e deel van het totaal aantal zetels = 1,66 zetel.

Provinciale Staten

Ook het principe one man, one vote werkt niet als het gaat om Provinciale Staten. Als ieder Statenlid in ons land inderdaad op één kandidaat-senator zou mogen stemmen, zouden wij Zeeuwen een veel te grote invloed hebben op de Eerste Kamer. Dat zie je in één oogopslag. In Zeeland hebben we 39 Statenleden voor 383.000 inwoners. Dat zijn er verhoudingsgewijs véél en véél meer dan in onze grote buurprovincie Zuid-Holland. Daar hebben ze slechts 55 Statenleden op 3.674.000 inwoners.

Lichtgewichten

Daarom heeft men alle Statenleden in Nederland een eigen gewicht of 'stemwaarde' meegegeven. Als een Zeeuws Statenlid zijn stembriefje in de bus doet dan heeft dat briefje een stemwaarde van 98. Tegelijkertijd gaat zijn collega in Zuid-Holland ook naar de stembus en dat stembriefje heeft een stemwaarde van 668. Die getallen zijn uitgerekend door het CBS op basis van de officiële inwonertallen van de provincies/eilanden op 1 januari jongstleden. Helaas voor ons: de Zeeuwse Statenleden zijn de lichtgewichten in Nederland. Maar we hebben nog een troost omdat de Caribische kiescollegeleden een nog geringere stemwaarde hebben.

Voorbeeld

Hoe ze aan die stemwaardes per stembriefje zijn gekomen kun je in onderstaand berekening zien, met opnieuw Zuid-Holland en Zeeland als voorbeeldprovincies.

Kortom, bereken eerst hoe groot de achterban van iedere Statenzetel is. Haal van dat getal vervolgens twee nulletjes af en je hebt de stemwaarde van dat Statenlid bij de Eerste Kamer-verkiezingen.

Geen groot Zeeuws gewicht in de schaal (foto: OZ)

Dan rijst de vraag of jouw stem bij de Provinciale Statenverkiezingen straks inderdaad belandt bij de goede partij in de Eerste Kamer. Als je bij de Statenverkiezingen gestemd hebt op een landelijke partij is het waarschijnlijk wel duidelijk. Het betreffende Statenlid stemt op zijn landelijke partijgenoot

Restzeteltruc

Het huidige kabinet zou zijn de twee te verwachten restzetels voor Forum voor Democratie naar een coalitiepartij gaan. Daarvoor is een truc nodig en die heeft het NRC-Handelsblad vorige week uitgedokterd.
Eén Zeeuws CDA-statenlid zou vanmiddag op de coalitiepartner ChristenUnie moeten stemmen, zodat één van die twee restzetels op het nippertje naar de ChristenUnie gaat. En als ook nog een CDA-Statenlid in Zuid-Holland plus een Overijssels D66-Statenlid beiden op de VVD stemmen, heeft partner VVD de tweede restzetel.

Vermoedelijk gaat het CDA in Zeeland hier niet in mee. "We hebben geen verzoek van het landelijke CDA gekregen. En ik voel er zelf ook niet niet voor", aldus CDA-fractievoorzitter Jo-Annes de Bat. "Ik geloof niet in zulke rekensommen. Die zijn veel te moeilijk, want je weet niet wat de andere partijen gaan doen om ook restzetels binnen te halen."

Boerin Bertie

Maar wat als je als kiezer op een lokale partij hebt gestemd? Bijvoorbeeld één van de 10.619 Zeeuwen die het vakje voor de Partij voor Zeeland rood hebben gekleurd. Dat is uiteraard een partij die alleen in Zeeland opereert. "Ik stem natuurlijk op de OSF, de Onafhankelijke Senaatsfractie", zegt Bertie Steur van de PvZ (foto). Zij doelt daarmee op de fractie die als een soort van samenwerkingsverband van lokaal-provinciale partijen de provinciale stem in Den Haag laat horen.

Statenlid Bertie Steur (PvZ) (foto: Omroep Zeeland)

Ook haar fractiegenoot François Babijn is er duidelijk in. "Mijn stem gaat naar de OSF. De vorige keer heb ik daar ook op gestemd. Werkt goed. Bij bepaalde kwesties in Zeeland, zoals met het de slechte GSM-ontvangst en digitenne zijn onze vragen door de OSF-fractie aan de minister gesteld en we kregen ook antwoord. Zo zijn er meer voorbeelden."

Verweesde stemmen

Blijven over: de verweesde stemmen voor DENK want die partij haalde in Zeeland geen Statenzetel en dus ook niemand om op de Eerste Kamerfractie van DENK te stemmen. Dus die 814 Zeeuwse stemmen klinken niet mee in Den Haag.

Lees ook:

Razendsnel toegang tot het laatste Zeeuwse nieuws, het weer, sport en live radio en tv? Download de Omroep Zeeland app voor Android of iPhone/iPad.

Meer over dit onderwerp:
eerste kamer Stemwaarde
Deel dit artikel:

Reageren