30.000 Zeeuwen horen 'lage bromtonen'

Zo'n 30.000 Zeeuwen hebben in meer of mindere mate last van laagfrequent geluid (LFg), oftewel van het horen van lage bromtonen. Dat concludeert het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) op basis van meldingen bij verschillende instanties, zoals de GGD en Stichting Laagfrequent geluid. Van die 30.000 mensen ondervinden er 8.000 veel hinder van het geluid.

Volgens onderzoeker Irene van Kamp van het RIVM zal dat aantal in de toekomst alleen maar stijgen. "Onder meer door de toename van het wegverkeer, in combinatie met de geluidsisolerende maatregelen, zal er meer laagfrequent geluid worden geproduceerd en zullen meer mensen last gaan krijgen van lage bromtonen.

Wat is laagfrequent geluid?

Laagfrequent geluid is geluid met een frequentie onder de 100 Hertz. Hoe lager de frequentie van een geluid, hoe lager de toon. Een jong, gezond mens hoort het beste rond een frequentie van 4.000 Hertz; bij afnemende frequentie neemt de hoorbaarheid steeds verder af. LFg heeft een lange golflengte, waardoor het weinig gedempt wordt door de omgeving. Het kan daardoor op grote afstand te horen zijn. Daarbij is de richting van de geluidsbron moeilijk te bepalen. Het achterhalen van een bron van LFg slaagt dan ook in veel gevallen niet.

Herman:

"Daar ik één van die 8.000 Zeeuwen ben die er veel last van heeft zou je mij een ervaringsdeskundige kunnen noemen. Er is voor zover ik het kan overzien zeer weinig begrip omtrent deze problematiek. De conclusie is doorgaans dat het niet aan de omgeving ligt."

Mensen die last hebben van LFg omschrijven het als brommen, dreunen of zoemen. Volgens voorzitter Dirk van der Plas van de Stichting Laagfrequent geluid kunnen de bromtonen ook lichamelijke overlast veroorzaken. "LFg voelt voor mensen die er last van hebben vaak heel indringend, waardoor het een veel grotere impact heeft op het lichaam dan alleen het horen van een toon."

Trillingen

"Bovendien beperkt het geluid zich niet alleen tot horen", vervolgt Van der Plas. "Mensen voelen ook trillingen in het lichaam, met name in de borstkas en hartstreek. Ook druk op de oren of borstkas en een gevoel van elektriciteit of tinteling worden regelmatig gemeld."

Veel mensen die last hebben van LFg hebben regelmatig oordoppen in. (foto: Stichting Laag frequent geluid)

Mensen die klagen over laagfrequent geluid horen of voelen dit geluid over het algemeen heel de dag. Dit kan uiteindelijk leiden tot verschillende gezondheidsproblemen, waaronder hoofdpijn, slecht slapen, stress en concentratieverlies. Ook geeft het soms psychische problemen.

Niet altijd serieus genomen

Vaak is niet duidelijk waar het geluid vandaan komt. Omdat niet iedereen LFg kan horen of voelen, worden mensen die hier last van hebben niet altijd serieus genomen.

Leo:

"Na een intensieve verbouwing van een half jaar had ik af en toe last van een bromtoon. Je wijt dat aan vermoeidheid, tenslotte ben ik ook al bijna pensioengerechtigd. Maar na een poosje vond ik het 'geluid' dermate belastend dat het me begon te irriteren! 't Is eigenlijk ook geen echt geluid, eerder een druk op je trommelvliezen. En geloof mij dat dit héél raar is als je er nog nooit last van hebt gehad."

Waar komt het geluid vandaan?

LFg is bijna overal aanwezig. Binnenshuis komt het geluid bijvoorbeeld van de computer, wasmachine, koelkast, magnetron of verwarmingspomp. Buitenshuis gaat het vaak om motoren van vrachtauto's, boten of vliegtuigen, installaties in de industrie, machines en windmolens, maar ook om transformatoren, koel- en airco-installaties.

Elektrische velden

Daarnaast wordt volgens Van der Plas de laatste jaren het verband gelegd met elektromagnetisch geluid. "We zien steeds meer dat mensen bromtonen waarnemen, terwijl er akoestisch niets te meten valt. En we vermoeden dat dit komt door de aanwezigheid van elektrische velden, zoals WiFi, 4G en UMTS." Volgens Van der Plas kunnen deze velden zich in het oor omzetten tot hoorbaar geluid. "Deze velden zijn overal om ons heen, dus je kan zeggen dat heel Nederland inmiddels bromt."

Windmolens zijn ook één van de veroorzakers van LFg (foto: Omroep Zeeland)

Wim Soede is klinisch fysisch audioloog aan de Leidse Universiteit, maar heeft daarnaast ook een adviesbureau voor geluidhinder. Hij doet als geluidsdeskundige veel onderzoek naar geluidsoverlast, en ontmoet als audioloog veel mensen in zijn praktijk in het ziekenhuis. "Ze hebben allemaal last van LFg. Ik neem de klachten altijd serieus en ga hem onderzoeken."

Accepteren

Maar in 90 procent van de gevallen kan hij niets voor deze patiënten betekenen, omdat het geluid niet door een externe bron wordt veroorzaakt. Voor de overige 10 procent heeft hij ook een boodschap. "Er zijn nu eenmaal drukgolven en trillingen op deze wereld. Zowel van de aarde zelf als van allerlei menselijke activiteiten. Daar kunnen we niets aan doen. Dit betekent accepteren en mee om leren gaan."

Peter:

"Ik hoor de bromtonen al sinds augustus 2014. Het zijn diverse ritmes en diverse toonhoogtes. Als de lucht strak blauw is dan heb je er bijna geen last van. Ik slaap weleens met een anti-ijsdeken over me heen. Dit helpt, want dan is die straling veel minder. Het geluid komt met name uit het zuidoosten. Maar het kan ook helemaal om mij heen zijn. Nee, en ik ben geen 'aluhoedje'. Ik zeg altijd de dingen die ik meemaak. En ik ben ook niet schizofreen of zo."

Hoe kun je LFg meten?

Metingen zijn erg ingewikkeld en kostbaar, omdat er speciale apparatuur en deskundigheid voor nodig is. De metingen worden meestal uitgevoerd naar aanleiding van een klacht bij de gemeente of de Regionale Uitvoerings Dienst (RUD). Ze worden meestal 's avonds gedaan, omdat dan de meeste overlast plaatsvindt. Bovendien zijn er 's avonds minder andere geluiden uit de omgeving die de uitslag van de metingen kunnen beïnvloeden. Maar uit onderzoek van het RIVM blijkt dat een meting vaak niets oplevert en dat de bron uiteindelijk niet kan worden getraceerd.

Het is moeilijk om LFg te meten (foto: Stichting Laagfrequent geluid)

Wat kan er aan gedaan worden?

Voor LFg zijn er nog geen wettelijke regels. Alleen wanneer de wettelijke normen van 'gewoon' geluid overschreden worden, kunnen gemeenten of Provincie maatregelen nemen. Dus, zelfs wanneer het lukt om een bron buiten de woning op te sporen, is een oplossing moeilijk. In veel gevallen is degene die last heeft van het geluid aangewezen op de bereidwilligheid van de veroorzaker.

Koelsystemen op en dak kunnen LFg veroorzaken (foto: Omroep Zeeland)

Het RIVM heeft de afgelopen jaren, in samenwerking met de GGD en in opdracht van de overheid, een protocol ontwikkeld voor deze doelgroep. Het bevat handvatten voor GGD's om met vragen en meldingen over hinder van een bromtoon om te gaan.

Serieus

De richtlijn helpt in te schatten of het waarschijnlijk is dat er een bron van LFg aanwezig is en hoe hier vervolgens mee om te gaan. Tevens biedt het protocol handvatten voor de beoordeling van andere mogelijke oorzaken en voor beïnvloeding van de mate waarin men gehinderd wordt. Van Kamp: "Hieruit blijkt wel dat de overheid het probleem zeer serieus neemt."

The Hum

Het is overigens geen typisch Nederlands fenomeen. LFg komt overal ter wereld voor. Er bestaan zelfs kaarten waarop plekken staan aangegeven waar LFg oftewel 'The Hum' te horen is, zoals bijvoorbeeld in de badplaats Bristol in Engeland en Taos in New Mexico.

Meldingen van LFg in Europa (foto: Omroep Zeeland)

Ook in de natuur komt LFg voor, bijvoorbeeld door onweer, lawines, olifanten, orkanen of aardbevingen. Zo werd enkele uren voordat een flank van de Indonesische vulkaan Anak Krakatau eind december 2019 instortte, LFg gemeten, zo blijkt uit recent onderzoek van het KNMI.

Razendsnel toegang tot het laatste Zeeuwse nieuws, het weer, sport en live radio en tv? Download de Omroep Zeeland app voor Android of iPhone/iPad.

Meer over dit onderwerp:
Zeeland Laag frequent geluid bromtonen
Deel dit artikel:

Reageren