'Verdwenen Schelde-onderzeeër destijds het neusje van de zalm'

De Scheldewerf in Vlissingen maakte in de jaren 30 in Vlissingen de meest innovatieve onderzeeërs ter wereld. Dat zegt archivaris Ron van Maanen naar aanleiding van de verdwijning van onderzeeër O16 van de zeebodem bij Maleisië. De duikboot verging in de Tweede Wereldoorlog en is nu spoorloos verdwenen. Zeer waarschijnlijk is de gezonken duikboot door een bergingsbedrijf gesloopt om als oud ijzer verkocht te worden.

Tekening van onderzeeër O16 (foto: Familie Van Maanen)

"De O16 was het neusje van de zalm," zegt de Vlissingse archivaris Van Maanen. Hij schreef samen met Tobias van Gent, historicus in Middelburg, het boek 'Luctor et Emergo'. Daarin staat de geschiedenis van de Koninklijke Maatschappij De Schelde in Vlissingen als bouwer van onderzeeërs beschreven.

De onderzeeërs werden gebouwd op de plaats waar nu de parkeergarage staat in het centrum van Vlissingen. "Daar was de hal waarin ze gemaakt werden en als ze dan afgebouwd waren, werden ze naar de zuidhelling gesleept door een locomotief," zegt Van Maanen. De vaartuigen werden opgebouwd met ringen die aan elkaar werden gelast. De O16 was 76 meter lang en had 36 tot 42 man aan boord. In totaal werden er 21 onderzeeërs gebouwd bij de Schelde.

De eerste reis, de shake down zoals dat in onderzeebootjargon heet, ging naar Amerika. Vervolgens ging de reis terug naar Lissabon. "Daar was een Portugese admiraal helemaal lyrisch over de O16 vanwege de ruimte aan boord en de accommodaties voor de bemanningsleden," vertelt Van Maanen. Vervolgens ging het vaartuig in 1939 naar Nederlands-Indië.

Archivarus Ron van Maaren over de historie van de Vlissingse onderzeeërs

Ron van Maanen: "Op 11 december 1941 torpedeerde de O16 vier Japanse transportschepen. Het nieuws ging de hele wereld over als een eerste geallieerd succes tegen Japan na de nederlaag bij Pearl Harbour een week eerder. Ook aan boord heerste een feeststemming. Die was van korte duur, deze overwinning werd de laatste van de onderzeeër. Vier dagen later, op de terugreis naar Singapore, liep de boot op een Japanse mijn en zonk binnen één minuut. 36 van de 42 bemanningsleden ging met het vaartuig ten onder. Zes bemanningsleden probeerden de kust al zwemmend te bereiken, maar dat lukte uiteindelijk alleen Cor de Wolf, na een tocht van 35 uur."

De laatste twee

In 1940 werden de laatste twee onderzeeërs bij de Scheldewerf gebouwd. De O21 en O22 zijn onafgebouwd in allerijl naar Engeland gesleept om te voorkomen dat ze beschadigd werden bij het Duitse bombardement op Vlissingen.

Lees ook:

Razendsnel toegang tot het laatste Zeeuwse nieuws, het weer, sport en live radio en tv? Download de Omroep Zeeland app voor Android of iPhone/iPad.

Meer over dit onderwerp:
Vlissingen onderzeeër scheldewerf O16
Deel dit artikel:

Reageren