Eerste Indiëherdenking Vlissingen maakt veel los; 'Ik vind het moeilijk om erover te praten'

"Ik was een jongetje van acht toen wij met grote passagiersschepen naar Nederland voeren", vertelt Bob Latuheru van de Stichting Samenwerking Vlissingen-Ambon in zijn speech tijdens de eerste Indiëherdenking in Vlissingen. Het was één van de persoonlijke verhalen die naar boven kwamen bij de herdenking.

Bob Latuheru van de Stichting Samenwerking Vlissingen Ambon legt een krans bij het monument. (foto: Omroep Zeeland)

"Deze herdenking is een nieuwe kans om onze ervaringen te delen en anderen te leren hoe om te gaan met gevoelens die zo moeilijk worden uitgesproken", zegt Rob Wiessenhaan, voorzitter van de Indische Verenging Koempoelan. Voor velen is dat delen van wat ze hebben meegemaakt niet vanzelfsprekend en zeker niet makkelijk.

'Ik praat er liever niet over'

Dat geldt ook voor Ron Mannak uit Schore die de herdenking als toeschouwer bezoekt. "Ik ben in Nederlands-Indië geboren en heb het een en ander meegemaakt voordat we naar hier kwamen", vertelt Mannak na afloop van de herdenking. Hij kwam op zijn negende naar Nederland en kan zich de Bersiapperiode* nog goed herinneren. "Ik praat er liever niet over, sommige mensen begrijpen het niet."

*Bersiap: Nadat de Japanners op 15 augustus 1945 capituleerden, werd op 17 augustus de onafhankelijkheid van Indonesië uitgeroepen. De Nederlanders en Indo-Europese burgers, die nog steeds in de jappenkampen verbleven, moesten nu beschermd worden dóór de Japanners tegen de vrijheidsstrijders. Die strijders wilden voorkomen dat Nederland opnieuw het gezag zou grijpen over het land. Het werd een gewelddadige periode, die ook wel Bersiap wordt genoemd. Duizenden mensen vonden de dood.

Nadat Nederland in 1949 de republiek Indonesië erkende, verhuisden 300.000 mensen vrijwillig of noodgedwongen naar Nederland, waaronder veel Molukse militairen die met het KNIL hadden meegevochten. Een deel van hen kwam naar Vlissingen. Daarom heeft de stad nog altijd relatief groot aantal Molukse en Indonesische inwoners.

Juist daarom spreekt de Vlissingse herdenking hem erg aan. "Het is fijn dat je niet alleen in Den Haag terecht kan. De tegenwoordige jeugd weet er te weinig van en ik ben bang dat het allemaal verloren gaat. Het is belangrijk om te weten dat dit soort dingen nog mogelijk zijn."

De oorlog was nog maar het begin

Officieel werd vanavond de oorlogsgeschiedenis van voormalig Nederlands Indië tot de capitulatie van Japan op 15 augustus 1945 herdacht, maar die periode werd tijdens de herdenking opgerekt. Zo kwamen ook de gewelddadige Bersiap-periode (zie kader), de rol van de Molukse militairen als onderdeel van het Koninklijke Nederlands-Indische Leger (KNIL) en het koude welkom dat Molukkers en Indo-Europeanen ontvingen nadat ze na jaren van oorlog naar Nederland verhuisden aan bod.

Het was voor het eerst dat dit deel van de gedeelde Nederlands-Indonesische geschiedenis in Vlissingen werd herdacht. "Het is al lange tijd vanzelfsprekend dat de oorlogsjaren en de bevrijding van Nederland worden herdacht op 4 en 5 mei. Die vanzelfsprekendheid was er lange tijd niet voor het herdenken van onze geschiedenis in Zuid-Oost-Azië", zei de Vlissingse burgemeester Bas van de Tillaar in zijn toespraak. "Door uw aller aanwezigheid en inbreng hier, doen wij ook aan deze geschiedenis recht en houden we dit deel levend."

Rob Wiessenhaan gaf als voorzitter van de Indische Vereniging Koempoelan een toespraak. (foto: Omroep Zeeland)

De meeste aanwezigen hopen vooral dat de herdenking in Vlissingen een jaarlijks terugkerend evenement wordt. "Voormalig Nederlands Indië blijft in families hangen. Heimwee naar een land dat ze niet gekend hebben", aldus Wiessenhaan. "En nu hebben we de gelegenheid om dat te herdenken, in Vlissingen."

Ook in Oostburg werden vandaag de oorlogsslachtoffers in het toenmalig Nederlands-Indië herdacht.

Razendsnel toegang tot het laatste Zeeuwse nieuws, het weer, sport en live radio en tv? Download de Omroep Zeeland app voor Android of iPhone/iPad.

Reageren