Een blik in het achterhoofd van een crimineel

Ondermijning, oftewel het binnendringen van criminaliteit vanuit de onderwereld in de bovenwereld, komt steeds vaker voor. Het Zuidelijk Toneel heeft er een voorstelling over gemaakt, de Achterkant van Zeeland. Voorbeelden zijn hennepkwekerijen waardoor buurtbewoners in brandgevaarlijke situaties terecht komen, personen die horecavergunningen aanvragen om crimineel geld wit te wassen en het dumpen van drugsafval.

Drugsvaten bij de Mollekotweg bij IJzendijke. (foto: HV Zeeland)

De Achterkant van Nederland

De basis voor de voorstelling is het boek De Achterkant van Nederland van Jan Tromp en Pieter Tops over de verstrengeling van de onderwereld met de bovenwereld. Piet Menu, de artistiek leider van Het Zuidelijk Toneel: "Ik raakte gefascineerd door dat boek en vroeg schrijvers Anton Dautzenberg en Diederik Stapel om over de criminaliteit in de zuidelijke provincies een tekst te schrijven."

Drie delen

De voorstelling bestaat uit drie delen. In het eerste deel gaat over tieners die voor de keuze staan om wel of niet de criminaliteit in te gaan. Het tweede deel gaat over dertigers en veertigers die in 'het wereldje' zitten en er niet meer uit kunnen komen. En in het laatste gedeelte kijkt de oudere generatie terug op een leven lang omgaan met criminaliteit.

Zuidelijke provincies

De voorstelling De Achterkant van... wordt alleen in de drie zuidelijke provincies gespeeld en wordt inhoudelijk aangepast aan de plaats of aan de provincie waar de voorstelling wordt gespeeld. Menu: "Het is een landelijk probleem, maar het is ook een feit dat de hoeveelheid drugslaboratoria en de omvang ervan in het zuiden gewoon sterker aanwezig is dan in de rest van het land. En dat heeft mede te maken met het feit dat de drie zuidelijke provincies grenzen aan België."

Voorstelling over drugscriminaliteit en ondermijning in Zeeland (foto: Het Zuidelijk Toneel)

Moraliserend?

Volgens Menu is de voorstelling niet moraliserend en wordt ook niet geprobeerd om het probleem van ondermijning op te lossen. Hij hoopt alleen dat wanneer je de voorstelling ziet je een paar keer door elkaar geschud wordt en jezelf afvraagt, wat is eigenlijk goed of fout. En hoe sta ik daar zelf in. "De voorstelling veroordeelt of stigmatiseert daarom ook niet. Je krijgt alleen een blik in het achterhoofd van een crimineel. "En in die zin hoef je ook niet bang te zijn voor de voorstelling of maakt dat ook niet dat de criminaliteit meer geprofileerd wordt door zo'n voorstelling te maken."

Hoe meer aandacht, hoe beter"
Harald Bergmann - burgemeester

Initiatief

Harald Bergmann, burgemeester van Middelburg zit namens de Zeeuwse bestuurders met politie en justitie in het districtscollege Zeeland. Ondermijning en drugscriminaliteit staan bij het college hoog op de agenda. Hij is dan ook blij met deze voorstelling. "Ik vind het een goed initiatief. Hoe meer aandacht, hoe beter."

Bergmann vindt het vooral belangrijk om jongeren, maar ook volwassenen, weerbaar te maken. "We moeten ervoor zorgen dat ze niet in de val trappen en voor de criminaliteit kiezen." Zo'n voorstelling kan volgens Bergmann bijdragen om de risico's te laten zien, maar ook om duidelijk te maken dat wanneer je voor dit leven kiest, het erg lastig is om eruit te stappen.

Een voorstelling over drugscriminaliteit en ondermijning in Zeeland (foto: Het Zuidelijk Toneel)

Ondermijning aan de orde van de dag

Ondermijning is volgens Bergmann in Zeeland meer aan de orde van de dag dan in eerste instantie werd gedacht. "Nu we als één overheid samenwerken met gemeente, politie, justitie, ondernemers en inwoners krijgen we wel meer signalen, maar zien we ook dat er op meer plekken drugs wordt verhandeld en hennepplantages voorkomen." Daarnaast merken we dat er steeds meer crimineel geld in onze samenleving wordt gepompt. "Dat gebeurt vooral via vastgoed(handel) en projectontwikkeling en komt in alle Zeeuwse gemeenten voor. Regelmatig is er een directe relatie tussen vastgoed en drugs."

Aanpak

Volgens Bergmann zitten de instanties overigens niet stil als het gaat om het bestrijden van ondermijning. "Waar we ons momenteel vooral op richten is het in kaart brengen van criminele netwerken. We moeten hiervoor wel dieper spitten om bij de grote spelers te komen." Omdat het in dit soort situaties voornamelijk gaat om wereldwijde netwerken, kan Zeeland dit niet alleen oplossen en heeft het hulp nodig. "Maar ik ga ervan uit dat ze dan stappen zetten, er bovenop gaan zitten en uiteindelijk die klap uitdelen."

Drugscriminaliteit is ook een probleem in Zeeland (foto: Omroep Zeeland)

Dat mensen ongemerkt betrokken kunnen raken bij drugscriminaliteit, bewees het Zuidelijk Toneel vorig week al in Terneuzen. Om de voorstelling van het theatergezelschap op een ludieke manier onder de aandacht te brengen werden mensen op de Markt gevraagd om mee te helpen met sjouwen. Zonder dat ze het door hadden hielp vrijwel iedereen met het dumpen van jerrycans, vaten en tonnen met 'drugsafval' midden op het marktplein.

Voorstellingen

De voorstelling De Achterkant van Zeeland is woensdag 9, donderdag 10 en vrijdag 11 oktober te zien in het Scheldetheater in Terneuzen. Er zijn drie reguliere voorstellingen en twee schoolvoorstellingen voor minimaal 300 leerlingen en minimaal 50 HBO studenten. Op woensdag wordt er een inleiding gegeven door gevangenisdirecteur Madelon van den Berg van de Penitentiaire Inrichting Middelburg. Zij zal spreken over hoe het is om in een gevangenis te zijn, waar je aan kan werken en wat de verantwoordelijkheid van de samenleving is.

Reageren