'Kraamkamers in Noordzee hebben (extra) bescherming nodig'

Het oesterrif dat drie jaar geleden werd ontdekt voor de kust van Schouwen-Duiveland en Goeree-Overflakkee heeft extra bescherming nodig volgens onderzoekers en natuurorganisaties. Ze proberen nu ook op ander plaatsen oesterriffen terug te plaatsen, maar ook dat kan niet zonder bescherming, zeggen ze.

Het natuurlijke rif voor de Brouwersdam met wilde platte en Japanse oesters, was in 2016 bijzonder nieuws. De platte oester leek in het Noordzeegebied immers al ruim een eeuw verdwenen. Het rif werd gevonden tijdens vooronderzoek voor het project 'Herstel Schelpdierbanken' waarin ARK Natuurontwikkeling en het Wereld Natuur Fonds (WNF) werken aan de terugkeer van platte oester- en mosselbanken in de Voordelta en in de buurt van de Waddeneilanden. De Noordzee was ooit bezaaid met mosselbanken en oesterriffen, maar door allerlei redenen zijn ze verdwenen. Op één na dus.

Breukstenen redding rif

Dat rif is mogelijk ontstaan door de uitlaat van het oesterrijke Grevelingenmeer in de Noordzee. Daarbij zijn larven naar buiten gespoeld, en hebben zich aan de breukstenen die daar voor de kust liggen, gehecht. Diezelfde breukstenen zorgen ervoor dat vissers zich niet in de buurt wagen met hun netten, waardoor de schelpdierbanken heel zijn gebleven.

Oesterriffen en mosselbanken zijn van wezenlijk belang voor een gezond, rijk onderwaterleven. De schelpdieren filteren het zeewater schoon en vormen een rust- en paaigebied voor vissen als schol, kabeljauw en zeebaars. Die trekken weer haaien, roggen, bruinvissen en zeehonden aan.

Deze schelpdierbanken bieden een harde ondergrond waar bijvoorbeeld de Dodemansduim, een zacht koraal, zich op kan vestigen. Haaien, roggen, kleinere vissen en ook sepia (een inktvis) kunnen er hun eieren op af zetten. Daarnaast komen allerlei vogels af op de vele kleine visjes en garnalen die op en rond schelpdierbanken leven. Vroeger was een vijfde van het Nederlandse deel van de Noordzee bedekt met oesterbanken, maar door visserij, ziektes en vervuiling waren die geheel verdwenen.

ARK en WNF zijn inmiddels aan de slag gegaan met het aanleggen van nieuwe schelpdierbanken in de Noordzee voor de Brouwersdam en boven Schiermonnikoog , en boeken daar succes mee. Die banken lijken zich op eigen kracht te handhaven en zelfs uit te breiden.

Babyoesters maken onderzoekers hoopvol

Vorige maand werden er in de buurt van Schiermonnikoog babyoesters gevonden. Dat stemde de onderzoekers hoopvol, want daaruit zou blijken dat de geplaatste oesters zich aan het voortplanten zijn, en dat zou in theorie kunnen zorgen voor een opbouw van een oesterrif.

Oesterrif in wording (foto: onderwaterbeelden.nl)

De eerste resultaten zijn bemoedigend en daarom vinden de natuurorganisaties dat alle riffen een extra beschermde status moeten krijgen. Volgens Karel van den Wijngaard van ARK is het niet genoeg dat de schelpdierbanken zich in een zogenoemd Natura 2000 gebied bevinden, waardoor er bijvoorbeeld niet gevist mag worden.

Veel meer biodiversiteit

"Extra bescherming biedt niet alleen meer kans op uitbreiding van de riffen, het zou ook het belang nog meer onderschrijven", aldus Van den Wijngaard. "Een schelpdierbank is een kraamkamer voor allerlei soorten dieren. Het laat de diversiteit aan en de hoeveelheid zeedieren toenemen". Onderzoeken wijzen uit dat de biodiversiteit op het oesterrif voor de Brouwersdam zestig procent hoger ligt dan naastgelegen zandgronden.

onderwaterbeelden.nl (foto: ARK)

De natuurverenigingen hebben regelmatig overleg met onder anderen vissers. Johan Nooitgedagt van de Nederlandse Visserijbond zit niet te springen om nog meer beschermde gebieden waar niet gevist mag worden. De vissersvloot heeft al problemen genoeg met de Brexit en de aanleg van enorme windmolenparken. Dus vindt Nooitgedagt dat er goede afspraken gemaakt moeten worden, en dat als de proeven mislukken, de gebieden weer open moeten voor de vissers.

Kansen windmolenparken

Toch liggen er in de windmolenparken op zee kansen: Juist omdat er tussen de molens niet gevist mag worden lijkt zo'n gebied bij uitstek geschikt voor het aanleggen van oesterriffen. Daarom zijn er nu proeven aan de gang in een aantal parken waarbij kunstmatige riffen zijn geplaatst waarop platte oesters gestort worden.

Deel dit artikel:

Reageren