Deze vijf Zeeuwse oorlogsfoto's komen in een landelijke tentoonstelling

Dit zijn ze dan: de vijf meest aansprekende Zeeuwse oorlogsfoto's. Met deze vijf foto's wordt de provincie Zeeland vertegenwoordigd in de landelijke tentoonstelling 'De Tweede Wereldoorlog in honderd foto's'.

Op de oproep om de meest aansprekende foto uit de Tweede wereldoorlog op te zoeken en in te sturen, is de afgelopen maanden flink gereageerd. Fotoalbums zijn van zolder gehaald en schoenendozen met foto's opnieuw bekeken. Ook de Zeeuwse archieven en de Zeeuwse Beeldbank doken in hun fotobestand om de meest aansprekende foto's te selecteren.

AXEL, 30 MEI - 4 JUNI 1940

Axel Vervoer Franse krijgsgevangen (foto: Fotograaf onbekend / Oorlogsmuseum Gdynia)

Tussen 30 mei en 4 juni 1940 worden in de regio Gent ruim 52.000 Belgische en Franse krijgsgevangenen vervoerd naar de haven van Walsoorden in Zeeland. In open bietenwagons rijden de krijgsgevangenen dwars door het centrum van Axel. De Duitsers verboden de Axelse bevolking nadrukkelijk om deze gevangenen te voorzien van eten en drinken.

Deze foto toont dat de Axelaars zich weinig van dit verbod aantrekken. Waar mogelijk geven zij voedsel en drinken aan de hongerige krijgsgevangenen. Tussen deze groep mannen bevinden zich ook soldaten uit de Franse koloniën. Zij trekken veel bekijks, omdat de meeste inwoners van Axel nog nooit een donkere man gezien hebben. In de haven van Walsoorden worden de krijgsgevangenen ingescheept en vervolgens naar Duitsland vervoerd.

GOES, 1940

Magdalena Kloosterman in gesprek met een Duitse soldaat (foto: Fotograaf onbekend/Zeeuwse Bibliotheek, Beeldbank Zeeland)

Magdalena Kloosterman in gesprek met een Duitse soldaat. Deze propagandafoto is door de bezetter gemaakt om te tonen dat de Duitsers graag een goede verstandhouding met de Nederlandse bevolking op willen bouwen.

De bezetting bracht zichtbare gevolgen met zich mee voor de Zeeuwen. De havensteden Terneuzen en Vlissingen waren doelwitten voor de geallieerden en werden goed bewaakt. Ter bescherming van een mogelijke aanval vanuit het westen, gaf Hitler in 1942 de opdracht tot de bouw van de Atlantikwall die vanaf de kust van Noorwegen tot aan Spanje reikte. Veel Zeeuwse mannen werden gedwongen mee te helpen bij de bouw van dit verdedigingswerk.

In het Zeeuwse land verrezen overal bunkers en versperringen. De bestaande overheidsinstanties werden steeds vaker vervangen of onder toezicht van pro-Duitse ambtenaren geplaatst. Daarnaast was het voor inwoners niet langer mogelijk zich zomaar door heel Zeeland te verplaatsen omdat een aantal regio's tot Sperrgebiet verklaard werd.

VLISSINGEN, ZOMER 1941

Strandpret Vlissingen 1941 (foto: Fotograaf onbekend/ Gemeente Archief Vlissingen)

Op Boulevard Evertsen in Vlissingen staat in 1941 een Duitse mitrailleuropstelling. Op 27 juni 1941 maakt de Duitse bezetter bekend dat Joden niet langer stranden, zwembaden en overdekte badinrichtingen mogen bezoeken. Niet-Joden kunnen tot de zomer van 1942 nog 'gewoon' naar het strand om te genieten van de zon, de zee, en de zilte zeelucht.

Een belangrijk verschil met de vooroorlogse situatie is dat er nu tussen de Nederlandse badgasten Duitse militairen zitten die hun vrije tijd aan de kust doorbrengen. Daarnaast wordt de kustlinie in de gaten gehouden voor een mogelijke geallieerde aanval. Wanneer het luchtalarm afgaat rent iedereen, soms nog in zwempak, de schuilkelder in. Na de zomer van 1942 is de kust de rest van de oorlog voor iedere burger verboden. Met de bouw van de Atlantikwall komen op het strand versperringen en prikkeldraad. Zeeuwen die langs de kust wonen, moeten hun huizen verlaten.

SOUBURG, na 8 NOVEMBER 1944

Geallieerden en verzetsmensen poseren bij de kanaalbrug in Souburg (foto: Fotograaf onbekend / Beeldbank Zeeland)

Kort nadat Walcheren definitief op de Duitsers is veroverd, poseren geallieerden met verzetsmensen in de omgeving van de Kanaalbrug in Souburg. Bij de Slag om de Schelde van september tot november hebben de geallieerden ondersteuning gekregen van het verzet, in het bijzonder van de Ordedienst (OD). Het verzet speelde gedetailleerde militair-strategische informatie door en bij de bevrijdingsoperaties werd soms meegevochten.

Tweede van links op de foto staat Jac de Smit, medewerker van het Zeeuws Dagblad. Vooraan rechtsonder, een onbekend gebleven lid van de OD, ingedeeld bij Binnenlandse Strijdkrachten (BS). De derde van rechts achter is A. van Beveren. Hij was als tolk toegevoegd aan de Canadese en Schotse eenheden.

Kort na het nemen van deze foto is Van Beveren samen met Piet Joosse en Piet Florusse op een door de Duitsers gelegde landmijn gelopen. De man met de pet en een band van de BS om zijn arm is veldwachter Pieter Cornelis Babijn.

YERSEKE, 1945

Directrice Hermina Dop van het Vlissingsche Noodtehuis Zwaluwnest (foto: Fotograaf onbekend / Collectie Joods Historisch Museum)

Het originele bijschrift onder de foto: "Ter herinnering aan je onderduiktijd van 29.5.'43 tot 1.11.'44 te Oud-Gastel in het Vlissingsch Kindertehuis bij Zuster Dop. Daar gebleven en met het kindertehuis naar Yerseke vertrokken op 16 januari '45 tot 4 augustus '45'. Vervolgens volgen de namen van vier 'onderduikertjes' en hun geboortedata."

Bonusfoto

Bekende Nederlanders mochten de afgelopen tijd ook foto's nomineren. De foto van de Zeeuwse cabaretière Katinka Polderman heeft de selectie niet gehaald, maar is wel een bijzondere. Ze koos voor een foto uit de zomer van 1944 waarop je een gezin ziet in een bootje in een onder water gelopen polder bij Axel. Waarom ze voor die foto koos? Ze vertelt het in onderstaande video:

De Tweede Wereldoorlog in honderd foto's | Katinka Polderman

Meer over dit onderwerp:
oorlogsfoto in 100 foto's
Deel dit artikel:

Reageren