Affaire Spahr 20 jaar later: 'Hij gedroeg zich als een hork, maar beeldvorming is onterecht'

Seksuele intimidatie, onbehoorlijk declaratiegedrag en een vertrouwenscrisis. Het zijn een paar grepen uit de affaire Spahr van der Hoek, inmiddels twintig jaar geleden. In juni 2000 werd de Middelburgse burgemeester Bert Spahr van der Hoek met een motie van wantrouwen 'weggestuurd' door de gemeenteraad, na drie jaren van gedoe.

Het huwelijk tussen Spahr van der Hoek en Middelburg was al bij voorbaat gedoemd te mislukken. De hele affaire begon vlak na het aantreden van Spahr in 1997. "Hij wilde eigenlijk niet in Middelburg beginnen, hij zei 'ik denk niet dat jullie mij echt willen'", zegt voormalig gedeputeerde Ben de Reu, destijds was hij fractievoorzitter van de PvdA in Middelburg.

'Ik geef hem drie maanden'

Als fractievoorzitter van een collegepartij zag hij van dichtbij hoe de affaire zich ontwikkelde. "Ik weet nog dat we de avond nadat we het besluit hadden genomen buiten stonden en dat de gemeentesecretaris toen zei: 'Ik geef hem drie maanden'. Toen was al duidelijk dat hij door het ambtenarenapparaat niet gevroten zou worden."

Archiefbeeld van voormalig burgemeester Bert Spahr van der Hoek in Middelburg (foto: Omroep Zeeland)

Nu, twintig jaar na dato, is er een boek over de affaire geschreven getiteld: De rechte weg. Daarin wordt met name de laatste periode beschreven waarin er met Spahr een afvloeiingsregeling moest worden getroffen. Maar de conclusie van het boek is dat Bert Spahr van der Hoek niet kreeg wat hem toekwam.

Ik vond het een gênante periode uit de Middelburgse geschiedenis want het ging niet over feiten."
Ben de Reu, destijds fractievoorzitter PvdA Middelburg

Doctor Nico Baakman, politiek wetenschapper aan de universiteit van Maastricht, deed voor het boek zestien jaar lang onderzoek naar de affaire. Hij sprak met Spahr zelf, vroeg stukken op, kreeg inzage en analyseerde de drie jaren van Spahr in Middelburg.

Ook hij trekt de conclusie dat de voormalig burgemeester vooraf al aanvoelde dat hij ongewenst was, maar het uiteindelijk toch deed. Volgens hem is de hele affaire uiteindelijk gebaseerd op bewuste beeldvorming. "Er was een duidelijke beweging onder de lokale politieke elite dat die man weg moest. Er was een soort publiek geheim: die man moeten we kwijt", aldus Braakman.

Ook goede resultaten

Ben de Reu is het daar deels mee eens: "Ik vond het een gênante periode uit de Middelburgse geschiedenis want het ging niet over feiten. Het draaide om beeldvorming en emotie maar die beeldvorming was onterecht. Natuurlijk zat er wel een kern van waarheid in. Hij was communicatief niet goed, joeg mensen tegen zich in het harnas en maakte vijanden. Hij heeft zich echt als een hork gedragen af en toe zowel binnen het gemeentebedrijf als naar buiten."

Toch vindt De Reu dat ook moet worden benadrukt dat er zaken wél goed gingen. De burgemeester werd binnengehaald met een economische opdracht om Middelburg weer op de kaart te zetten. "Daarin heeft hij ook zaken wel goed gedaan. Denk aan de kwaliteitsatlas die nog steeds gebruikt wordt, de ontwikkeling van het stationsgebied, de wijk en woonboulevard Mortiere komen uit zijn tijd. Dat heeft goede resultaten opgeleverd."

Achteraf denkt De Reu dat de gemeenteraad Spahr van der Hoek nooit had moeten voordragen. "We hadden een burgervader moeten zoeken die de boel bij elkaar zou houden en niet een ambitieus iemand, maar achteraf is altijd makkelijk", aldus De Reu.

Gedeeltelijke greep uit de chronologie van de affaire Spahr

Juni 1997 Bert Spahr van der Hoek wordt geïnstalleerd als burgemeester

November 1997 Spahr raakt in de clinch met gemeente Vlissingen en de toenmalige burgemeester daarvan. Reden: Spahr roept, zonder andere burgemeesters daarover te hebben ingelicht, Den Haag op van Walcheren één gemeente te maken.

December 1997 Nieuwjaarsnachtrellen in Arnemuiden. Het loopt er uit de hand. De ME moet worden ingezet maar Spahr is niet aanwezig. Hij viert dan oud en nieuw in zijn vorige woonplaats Coevorden.

Juni 1998 Spahr woont sinds zijn installatie in een hotel in de stad. De kosten, toen nog guldens, komen neer op bijna 57.000 gulden. Later zal hij met zijn gezin verhuizen naar een woning in Middelburg.

Juli 1998 De vertrouwenscrisis binnen het ambtelijk apparaat van de gemeente Middelburg begint zich te vormen. Er komen klachten over het gedrag van Spahr en later volgen klachten over seksuele intimidatie maar juridisch wordt dat nooit bewezen.

November 1998 Onderzoeksbureau Berenschot signaleert een vertrouwenscrisis op het stadhuis.

Juli 1999 Spahr zijn declaratiegedrag komt naar buiten. Zo declareert hij vier kilometer aan taxikosten: 350 gulden. Oorzaak: Spahr laat de chauffeur 7,5 uur wachten voor het stadhuis.

juni 2000 Spahr legt een verklaring af voorafgaand aan de raadsvergadering en verlaat de zaal voordat de vergadering begint. Daarna wordt een motie van wantrouwen aangenomen door een ruime meerderheid van de raad.

In zijn drie jaar burgemeesterschap ontstaat er beeldvorming over de H in zijn naam. Volgens de berichtgeving destijds was zijn officiële naam Spar zonder H en zou hij die letter er zelf bij bedacht hebben vanwege het chique karakter. Dé grap op het Middelburgse stadhuis destijds luidde: 'H, daar heb je Spar'. Ook het plaatsnaambord Middelburg(h) werd van een extra letter voorzien.

Bronnen: archief en dagblad Trouw (17-06-2000)

Volgens schrijver Baakman kreeg hij van hoofdrolspelers uit de affaire negatieve reacties op zijn boek. Verwonderlijk vindt hij dat naar eigen zeggen niet, want na zestien jaar onderzoek komt hij tot een andere conclusie dan die van twintig jaar geleden. "Van alle betrokkenen die ik heb gesproken is Spahr de enige die ik niet heb kunnen betrappen op gedraai of liegen. Alles wat ik kon checken heb ik gecheckt en dan bleek steeds te kloppen wat hij beweerde."

We hebben voormalig burgemeester Bert Spahr van der Hoek benaderd en gevraagd zijn kant van de affaire te vertellen maar hij geeft aan niet te willen meewerken en zich te onthouden van commentaar.

Deel dit artikel:

Reageren