De vestingmuur in Zierikzee: een puzzel voor stoere mannen

Bijna vier eeuwen heeft de oude vestingmuur bij het Havenkanaal de stad Zierikzee beschermd tegen allerlei vijanden. In de Tachtigjarige Oorlog was hij zelfs bestand tegen een aanval van de Spanjaarden die onder leiding van Cristóbal de Mondragon de stad wilde veroveren. Maar door de tand des tijds is een aantal stenen losgeraakt, verdwenen of gebroken. Ook het zoute water en de wind hebben hun tol geëist. Daarom wordt Het Blauwe Bolwerk grondig gerestaureerd en wordt de muur weer in originele staat teruggebracht.

Het Blauwe Bolwerk bestaat uit een gemetselde constructieve muur van ongeveer zeven meter hoog met een lengte van zestig meter. De muur heeft een buitenwand die uit grote blokken blauw hardsteen bestaat. In februari begon de restauratieploeg met het verwijderen van de buitenste laag. De blokken zijn vervolgens schoongemaakt en waar nodig gerepareerd. Ook de gemetselde muur kreeg een grondige opknapbeurt.

Genummerd

Steen voor steen werden de hardstenen blokken los gewrikt van de achterliggende gemetselde muur. Ieder blok werd eerst genummerd en de positie werd zorgvuldig in kaart gebracht. Bouwhistoricus Karlijn de Wild: "Het gaat in totaal om zo'n zevenhonderd blokken natuursteen. En omdat er geen handleiding voor dit soort werkzaamheden bestaat, is het elke keer weer een uitdaging. Dit is eigenlijk een grote puzzel, maar dan wel eentje voor stoere mannen."

Steengroeve

Ongeveer driekwart van alle stenen kan hergebruikt worden. De beschadigde blokken worden zo veel mogelijk bewerkt en worden op een andere plek teruggeplaatst in de muur. De stenen die ontbreken of niet meer te redden zijn worden vervangen door nieuwe stenen uit een steengroeve in België.

Dit soort vestingmuren hebben in Nederland geen functie meer en zijn daarom een beetje vogelvrij."
Karlijn de Wild, bouwhistoricus

In 2015 heeft Rothuizen Architecten en Stedenbouwkundigen de opdracht gekregen van de gemeente Schouwen-Duiveland om een technische opname en een begroting op te stellen voor het herstel van het Blauwe Bolwerk. Om inzicht te krijgen in zowel de bewegingen van de muurwerken als geheel, als de individuele stenen blokken, zijn er metingen verricht met een tussenperiode van ongeveer een jaar. Op basis van de resultaten zijn restauratiemaatregelen voorgesteld op basis waarvan nu de restauratie wordt uitgevoerd.

Voor Zierikzee zelf is dit stuk muur het enige overblijfsel van alle vestingwerken uit de 17e eeuw. Alle andere overblijfselen, zoals vestingmuren en wachttorens zijn verdwenen. Dus voor Zierikzee is het een belangrijk baken van die tijd en moet daar volgens De Wild zuinig mee worden omgegaan.

Geen functie, wel mooi

"Over het algemeen hebben dit soort muren eigenlijk geen functie meer, behalve dan dat ze alleen maar mooi zijn om naar te kijken. Daarom worden ze in Nederland ook niet zo snel gerestaureerd en behouden. En dat maakt ze vogelvrij." De Wild vindt het dan ook bijzonder en uniek dat de gemeente Schouwen-Duiveland ervoor heeft gekozen om het op deze grote schaal aan te pakken inclusief een bouwhistorisch onderzoek.

Het Blauwe Bolwerk vormt een waardevol cultuurhistorisch bezit, dat volgens de gemeente Schouwen-Duiveland bescherming verdient en behouden moet blijven voor de volgende generaties. Maar naast de grote cultuurhistorische waarde is dit monument ook van economisch belang, kijkend naar het toerisme. De gemeente heeft er daarom voor gekozen om het Blauwe Bolwerk weer in een goede staat krijgen op een wijze die technisch eer doet aan de historie van dit rijksmonument.

Kosten

Het restaureren van de vestingmuur bedraagt 658.000 euro. De gemeente Schouwen-Duiveland geeft 216.000 euro uit aan de restauratie. De provincie Zeeland subsidieert 432.000 euro en de Stichting Monumenten Schouwen-Duiveland legt 10.000 euro bij.

Meer over dit onderwerp:
Zierikzee restauratie vestingmuur Blauwe Bolwerk
Deel dit artikel:

Reageren