'Dat wij ieder jaar naar de Matthäus Passion luisteren is te danken aan Mendelssohn'

Mar van der Veer uit Zierikzee promoveerde gisteren op het leven van Felix Mendelssohn Bartholdy. En dan vooral op de religieuze kant van het leven en de werken van de Duitse componist. Zijn promotor was Albert Clement uit Middelburg, hoogleraar aan de University College Roosevelt en de Universiteit Utrecht. Ze waren beiden te gast in het radio-programma De Zeeuwse Kamer.

Mar van der Veer tijdens de verdediging van zijn proefschrift (foto: Mar van der Veer)

De Bruiloftsmars uit Een Midzomernachtsdroom, het Vioolconcert in E, Lieder ohne Worte. Bekende werken van Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847), maar niet de werken die Mar van der Veer onder de loep nam. "Er is nog een andere kant van de componist, zijn religieuze werken. Die zijn volgens mij nog belangrijker voor hem. Zijn hart lag bij de religieuze muziek", verklaart hij zijn keus.

De vele religieuze werken hadden volgens Van der Veer te maken met het rotsvaste geloof in God van Mendelssohn en zijn grote bewondering voor "de grootste componist aller tijden" Johan Sebastian Bach. Mendelssohn was ook degene die de werken van Bach uit de vergetelheid haalde. Hij zorgde voor een heruitvoering van de Matthäus Passion in 1829 in Berlijn. "Dat wij ieder jaar naar de Matthäus Passion luisteren is te danken aan Mendelssohn", aldus Van der Veer.

(foto: Mar van der Veer)

Voor Van der Veer was het promotie-onderzoek min of meer een logische keuze. Na een werkzaam leven als muziekdocent op een middelbare school, studeerde hij theologie in Brussel. "Daarna wilde ik weer verder en bij de combinatie van die twee kom je al snel uit bij religieuze muziek. Albert Clement wees me op een recente uitgave met 6.000 brieven van Mendelssohn."

Clement staat bekend als Bachspecialist en wat muziek betreft is dat ook zijn lievelingsmuziek. "Maar Mendelssohn is mijn lievelingscomponist als mens", voegt hij daaraan toe. Volgens Cement is de Duitse componist ondergewaardeerd en begon dat al tijdens diens leven, met name door Richard Wagner. "Die schreef anoniem misselijkmakende stukjes over Mendelssohn, uit jaloezie."

Wagner ageerde sterk tegen Joden. Nu werd Mendelssohn geboren in een Joods gezin, maar hij was zelf geen Jood, want protestants gedoopt. Desondanks werd hij door Wagner en andere aanhangers van het antisemitisme verketterd. Uitmondend in een verbod op zijn muziek in Nazi-Duitsland en het vernietigen van zijn standbeeld in Leipzig in 1936. Pas in 2008 werd een nieuw standbeeld onthuld.

Het proefschrift van Mar van der Veer heet voluit Ein edler, kindlich frommer Mensch Felix Mendelssohn Bartholdy in theologische context belicht vanuit zijn brieven. Van het proefschrift is ook een publieksuitgave verschenen bij uitgeverij Skalando. De titel daarvan is Felix Mendelssohn Bartholdy. Zijn geloof vanuit zijn brieven.

Maar terug naar de brieven van Mendelssohn die Van der Veer bestudeerde. Daaruit komt een man naar voren die het aan niets ontbrak, maar wel de nodige dramatiek voor zijn kiezen kreeg, zoals bijvoorbeeld het overlijden van zijn zus in 1847.

Volgens Van der Veer had de componist vele talenten. "Hij was eigenlijk goed in alles." Maar ondanks dat en zijn rijke afkomst, was zijn leven maar kort. Op 4 november 1847 overleed hij aan een hersenbloeding. "Als hij langer had geleefd dan waren er nog veel meer werken van zijn hand verschenen. Op zijn sterfbed had hij zelfs nog plannen om het volgende jaar de Elias uit te voeren."

Werken van Mendelssohn zijn er overigens nog genoeg, volgens Van der Veer en Clement. In 2009 is er een grote collectie verstopte werken van hem gevonden, zo'n 400 in totaal. En ook zijn in New York nog honderden onbekende composities van Mendelssohn boven tafel gekomen. Nog werk genoeg dus voor onderzoekers.

Mar van der Veer en Albert Clement in De Zeeuwse Kamer over het proefschrift over Felix Mandelssohn Bartholdy

Reageren