Geacht kabinet: 'Zoet water is van levensbelang voor boeren'

Akkerbouwer Nicole Gijzel (35) uit Kerkwerve vindt dat het nieuwe kabinet moet zorgen voor voldoende zoet water in Zeeland. Na drie droge jaren ziet de akkerbouwer de inkomsten teruglopen en is het risico om bijvoorbeeld uien op Schouwen-Duiveland te telen, te groot geworden voor haar akkerbouwbedrijf.
Door de afgelopen drie droge voorjaren hebben akkerbouwer Nicole Gijzel en haar vader, met wie zij samen in het boerenbedrijf zit, besloten geen zaaiuien meer te telen. "Dat risico is te groot. Uien en aardappelen zijn de gewassen waar je het meeste aan verdient."
Uien kosten per hectare 5.000 euro. Dit is de kostprijs. Ze moeten volgens Gijzel dus minimaal 6.000 euro opleveren. Maar de afgelopen jaren werden die opbrengsten niet gehaald. Het afgelopen jaar heeft het akkerbouwbedrijf van Gijzel op Schouwen-Duiveland verlies gedraaid op de ui- en aardappelteelten.

40.000 euro verlies

Wat betreft de uien leed het bedrijf per hectare tussen de 3.000 en 5.000 euro aan verlies. Voor de aardappelen was dit zo'n 1.500 tot 3.000 euro per hectare. "Voor ons bedrijf betekent dat het afgelopen jaar ongeveer 40.000 euro aan verlies op die teelten door de droogte en het tekort aan water", vertelt Gijzel.
Op Schouwen-Duiveland zijn er volgens Gijzel weinig zoetwaterbubbels. "Wij zitten hier met brak water, dus een put graven gaat hier niet", vertelt Gijzel. "We zijn afhankelijk van externe water aanvoer."

Beregenen

Volgens Gijzel kost zoet water kost al gauw 1.000 euro per hectare, voor twintig millimeter water. Van de negentig hectare die Gijzel heeft, hoeft maar een derde beregend te worden. Desondanks is dit een enorme kostenpost. "Wil je je gewas groeiende houden, dan moet je drie tot vier keer beregenen om de knollen of spruiten in de grond te redden."
Gezamenlijk telen de Nederlandse boeren ongeveer 12.000 hectare aan zaaiuien. De gezamenlijke opbrengst bedraagt tussen de 500.000 en 600.000 ton. Naast zaaiuien zijn er ook nog plantuien. Bij zaaiuien zaait de teler het zaad in het voorjaar. Na ongeveer een half jaar kunnen de uien geoogst worden voor consumptie. Bij plantuien wordt het eerste jaar gezaaid en pas het tweede jaar geoogst.
Het familiebedrijf, dat haar betovergrootvader ooit is begonnen, moet nu noodgedwongen veranderen van teelten. Als meerdere akkerbouwers stoppen met telen van zaaiuien, heeft dat volgens Gijzel grote gevolgen: "Alle landbouwgerelateerde bedrijven hebben dan een groot probleem. Denk bijvoorbeeld aan de vele uienhandelaren in Zeeland." Vandaar haar oproep: "Geacht kabinet: zorg voor zoet water in Zeeland. Actie is nu echt nodig."