Deskundige: 'Vervuilend vliegas over het hoofd gezien in dijk Perkpolder'

Volgens bodemdeskundige Theo Edelman, die door de rechter is verzocht onderzoek te doen naar de vervuiling in de dijk bij Perkpolder, is nooit opgemerkt dat er zogenoemd vliegas in de dijk aanwezig is. Vliegas is een bron van bodemvervuilende stoffen.

In dit artikel, zeven vragen aan Theo Edelman.

In de grond van de dijk in Perkpolder zitten te hoge concentraties calcium, arseen, benzeen en tolueen. (foto: Omroep Zeeland)

Waarom is dat vliegas slecht voor het milieu?

"Vliegas (spreek uit: vlieg-as, red.) ontstaat door verbranding van bijvoorbeeld kolen. Op de grond blijft bodemas liggen, de vliegas zweeft met de rook mee in de schoorsteen. Het bestaat voor een groot deel uit glazen bolletjes, waarin en waarop verontreinigende stoffen zitten, met name zware metalen. In de schoorsteen wordt de vliegas afgevangen omdat het luchtvervuiling veroorzaakt. De vliegas wordt vervolgens hergebruikt."

Hoe komt de vliegas dan in de dijk bij Perkpolder terecht?

"In de grond die voor de dijk is gebruikt zit 'teerhoudend asfaltgranulaat'. Dat bestaat doorgaans uit teer, zand, stenen, kalk en vliegas. De kalk en de vliegas wordt normaal gesproken verwijderd voordat de grond thermisch gereinigd wordt. In de grond die bij Perkpolder is gebruikt, is dat niet gebeurd."

Hoe erg is het dat er toch vliegas in de grond zit?

"Vliegas is een 'bodemvreemd' materiaal. Het mag van de wet dan ook niet in de grond terechtkomen. De verontreinigingen in en op de vliegasbolletjes zijn extra beweeglijk in een kalkrijk milieu. Dat maakt asfaltgranulaat, waarin immers kalk en vliegas zitten, tot een gevaarlijke klant in de bodem."

(foto: Bodemdeskundige Theo Edelman)

De jaarreportage van Deltares eind 2020 laat zien dat er verhoogde metingen zijn van stoffen als benzeen, chroom, vanadium en arseen. Over de waardes van arseen wordt zelfs gezegd dat ze erg hoog zijn. Wat voor conclusie kunt u daar uit trekken?

"Daaruit kun je de conclusie trekken dat verontreinigende stoffen zich hebben verplaatst vanuit de dijk naar het grondwater, waarschijnlijk via de thermisch gereinigde grond. De genoemde stoffen zijn typerend voor vliegas, vermoedelijk is dat de bron van deze verontreinigende stoffen."

Rijkswaterstaat stelde in april 2019 dat de vervuiling volledig ingepakt was in een laag met klei. Inmiddels blijkt dat niet te kloppen. Hoe erg is dat?

"Ingepakt in klei heeft de verontreiniging minder kans om zich, opgelost in water, naar de omgeving te verspreiden, omdat de doorlatendheid van klei relatief laag is. De doorlatendheid van zand is veel hoger, zodat het water met verontreinigende stoffen zich sneller naar de omgeving kan verspreiden."

Het gebied waar thermisch gereinigde grond is gebruikt (foto: Omroep Zeeland)

Denkt u dat de zoetwaterbel die onder de landbouwgrond van de percelen tegen de dijk aanligt gevaar loopt?

"Op basis van de huidige gegevens kan ik niet zeggen of de zoetwaterbel al of niet wordt bedreigd. Daarom pleit ik ook voor een gedegen onderzoek om een eventuele bedreiging nu of in de toekomst vast te stellen dan wel uit te sluiten. Dit is van groot belang voor de landbouwers die de zoetwaterbel gebruiken voor het beregenen van gewassen."

Wat moet er volgens u gebeuren met de vervuilde grond in het licht van de bodemwet?

"De Wet bodembescherming en het Besluit bodemkwaliteit kennen een zorgplicht. Daaronder wordt verstaan dat je er alles aan moet doen om verontreiniging te voorkomen. En als er toch verontreiniging is ontstaan, moet je die wegnemen of de risico's tegengaan. Om te kunnen besluiten tussen wegnemen van de verontreiniging dan wel de risico's ongedaan maken, zullen de risico's eerst nauwkeurig in beeld moeten worden gebracht."

De dijk bij Perkpolder is niet de enige plek in Nederland waar zorgen zijn over milieuverontreiniging. EenVandaag en Trouw deden onderzoek en concludeerden dat bij minstens negen andere projecten in Nederland ook gereinigde grond is gebruikt die 'schoon' zou moeten zijn, maar waarin toch schadelijke stoffen blijken te zitten.

Lees ook:

Meer over dit onderwerp:
Perkpolder Dijk Vervuiling
Deel dit artikel:

Reageren