Ongerustheid over PFAS in Westerschelde: 'Ik maak me best zorgen om de Zeeuwse bevolking'

Er moet een groot onderzoek komen naar de herkomst van de PFAS in de Westerschelde en het Kanaal van Gent naar Terneuzen. Die oproep doen marinebioloog Inez Flameling en de Zeeuwse Milieufederatie. In die wateren is de concentratie van PFAS tussen de twee en 25 keer zo hoog als in de rest van Nederland, blijkt uit metingen van Rijkswaterstaat.

PFAS is een groep waterstoffen met fluoratomen eraan vast. Er zijn ongeveer 5.000 verschillende soorten PFAS. De stoffen zijn geliefd in de industrie omdat ze hittebestendig en vocht-, vet- en vuilafstotend zijn. PFAS worden dan ook in veel verschillende producten gebruikt: van anti-aanbaklagen in pannen tot de stof die jassen waterdicht maakt. Maar sinds een paar jaar is bekend dat er ook negatieve kanten aan PFAS zitten. "Ze zijn over het algemeen giftig, binden zich aan weefsels en stapelen zich in de voedselketen", legt Flameling uit.

Kankerverwekkend

Mensen kunnen ernstig ziek worden als zij lang bloot worden gesteld aan PFAS, zegt Flameling: "In het algemeen kunnen ze kankerverwekkend zijn en zijn ze slecht voor het immuunsysteem." PFAS onderdrukken het menselijke immuunsysteem. "Juist in deze tijd is dat een heel kwalijke zaak, met de pandemie die we nu meemaken", aldus Flameling.

Ook bij de Zeeuwse Milieufederatie (ZMf) zijn ze geschrokken van de hoge concentraties PFAS in de Westerschelde. "Het gaat al niet zo goed met de natuur in de Westerschelde en deze concentraties PFAS komen bovenop allerlei andere giftige stoffen die zich al in het systeem bevinden", somt Mascha Dedert van de ZMf op. "En al deze giftige stoffen bij elkaar geven een soort cocktail van toxische stoffen die eigenlijk aan de basis van een ecosysteem gaan rommelen. Dus het kan een grote bedreiging zijn voor de stabiliteit van het ecosysteem van de Westerschelde."

Rijkswaterstaat, dat de metingen in de Westerschelde en het Kanaal van Gent naar Terneuzen heeft gedaan, zegt niet te weten waar de PFAS in het Zeeuwse water precies vandaan komen. Wel kunnen zij zeggen dat geen enkel Zeeuws bedrijf een vergunning heeft om PFAS te lozen. Als het aan Dedert en Flameling ligt, komt er snel een groot onderzoek naar de herkomst van de PFAS in de Westerschelde. "Zodat je een duidelijk beeld hebt waar je precies mee te maken hebt. En op basis daarvan kan je dus maatregelen treffen", aldus Dedert.

Je houdt het niet in de Westerschelde, het gaat de provincie over."
Inez Flameling

Volgens Dedert moet alles op alles gezet worden om verdere verspreiding van PFAS in Zeeland te voorkomen. Maar dat wordt nog een hele klus. "PFAS zijn heel mobiel, dat is een van de grote problemen. Het zit in de regen, het zit in het water, het zit in de aarde. Het zit in organismen die het vervolgens weer verspreiden of worden opgegeten", legt Flameling uit. "Je houdt het niet in de Westerschelde, het gaat de provincie over."

3M-fabriek

Vorige maand werd bekend dat de 3M-fabriek bij Antwerpen jarenlang veel meer PFAS heeft uitgestoten dan is toegestaan. Inwoners in een straal van tien kilometer rondom die fabriek wordt geadviseerd om geen groenten uit eigen tuin of eieren van eigen kippen meer te eten. Inwoners van Hulst hebben dat advies nog niet gekregen.

Wel heeft de Provincie Zeeland de NVWA gevraagd om onderzoek te doen naar de voedselveiligheid in Zeeland naar aanleiding van de hoge concentraties PFAS in de Westerschelde en onderzoekt het RIVM de gevolgen voor de volksgezondheid. Als het aan Flameling ligt, wordt daar vaart achter gezet. "Ik maak me best zorgen om de Zeeuwse bevolking. Wij zitten hier rondom de Westerschelde", aldus de marinebioloog. "Ik denk dat het belangrijk is dat snel en goed wordt uitgezocht wat het probleem is."

Eerste gesprek

De provincie Zeeland wil samen met bijvoorbeeld het ministerie van Landbouw, Rijkswaterstaat en de Belgen afspraken maken over hoe het PFAS-probleem aangepakt moet worden. Vandaag hebben ambtenaren van die overheden voor het eerst met elkaar om de tafel gezeten om de problematiek te bespreken. Wat er uit dat eerste gesprek is gekomen, wil de provincie nog niet zeggen.

Lees ook:

Meer over dit onderwerp:
Westerschelde ZMf PFAS
Deel dit artikel:

Reageren