Wat hebben een schilder van 500 jaar geleden en corona gemeen? 'Nou, heel veel!'

De schilderijen van Jeroen Bosch en virusziekten hebben veel met elkaar gemeen. Als je er tenminste naar kijkt zoals immunoloog Ger Rijkers doet. "Ik zie overal virussen en bacteriën." Rijkers is hoogleraar medische immunologie, onder andere verbonden aan University College Roosevelt in Middelburg, en heeft een grote passie voor het werk van Bosch. Hij ziet parallellen op elk schilderij.

"Kijk dit is het coronavirus met het spike-eiwit dat corona veroorzaakt", zegt Rijkers. Op het paneel De Val van de opstandige engelen uit 1514 wijst hij een duivel aan, die in zijn hand een lange staak houdt, daaraan vastgespiest een bolletje met uitsteeksels. Hij ziet zoiets meteen? "Ja, dat zag ik meteen, ja, ik zag meteen een coronavirus ja, haha."

Met de ogen van een immunoloog ziet hij voortdurend overeenkomsten met zijn vakgebied. Rijkers schreef er een boek over. Elk bekend schilderij van de Renaissanceschilder krijgt daarin een hoofdstuk met uitgebreide verwijzingen naar de wetenschap.

Volgens Ger Rijkers zien we hier een duivel met het spike-eiwit dat corona veroorzaakt (foto: Omroep Zeeland)

"Kijk dit mannetje met een trechter, die ziet niets en slaat wild om zich heen", gaat Rijkers verder, wijzend op een ander schilderij, De verzoeking van de heilige Anthonius. "Dit wezentje heb ik vergeleken met de vorige president van de Verenigde Staten: geen visie, geen beleid en wild om zich heen slaan."

Rijkers: 'Virusbestrijding a la president Donald Trump' (foto: Omroep Zeeland)

De bedachtzame heilige Anthonius op dit schilderij vergelijkt hij met de beroemde Amerikaanse viroloog Anthony Fauci. Het schilderij verbeeldt volgens Rijkers prachtig de tegenstelling tussen de virusontkenners en de wetenschap en is volgens Rijkers een pleidooi voor deze laatste. "Je wilt zo snel mogelijk iets goeds doen, maar je moet toch terughoudend zijn en eerst het bewijs leveren dat wat jij voorstelt, toch de goede aanpak is."

Ger Rijkers met links van hem De verzoeking van de heilige Anthonius (foto: Omroep Zeeland)

Sinds zijn jeugd is Rijkers gefascineerd door de schilderijen van Jheronimus Bosch (ca. 1450 - 1516), postuum Jeroen Bosch genoemd. Hij bekeek alle schilderijen verspreid over de wereld. "Ik ben er goed door gaan kijken, observatie is heel belangrijk. Dat vertel ik ook al mijn studenten: 'Een goede dokter kan heel goed kijken.'"

En de fantastische voorstellingen van Bosch van goed en kwaad hebben hem aan het denken gezet. "Als je de engelen en duivels ziet als virussen, misschien zijn er ook virussen die goed zijn voor de mens. Dat is een inzicht dat nog niet algemeen gedeeld is en waar nog meer onderzoek naar moet gebeuren."

Meer over dit onderwerp:
boek virus wetenschap corona Ger Rijkers Jeroen Bosch
Deel dit artikel:

Reageren