Jarige Stormvloedkering in de toekomst steeds vaker dicht

"De stormvloedkering is gesloten. De Deltawerken zijn voltooid." Met deze woorden opende Koningin Beatrix precies 35 jaar geleden, op 4 oktober 1986, de Oosterscheldekering, een pijlerdam met schuifdeuren die bij storm dicht kunnen en waarbij de instroom van zout water en de getijden in de Oosterschelde zijn behouden.
Oosterscheldekering bestaat 35 jaar
De natuur in de Oosterschelde zou er volgens kennisinstituut Deltares in de toekomst wel eens heel anders uit kunnen gaan zien. Door de snelle zeespiegelstijging zal de Oosterscheldekering namelijk vaker gesloten moeten worden en dat heeft gevolgen voor flora en fauna.

'Levensduur van kering moet aangepast worden'

Volgens Marjolijn Haasnoot, onderzoeker bij Deltares, is de Oosterscheldekering ontworpen om het achterland zo'n 200 jaar te beschermen, rekening houdend met een zeespiegelstijging van ongeveer veertig centimeter. "We noemen dat de functionele levensduur. Uit onderzoek blijkt dat de zeespiegel sneller stijgt dan verwacht en dat we in 2100 al te maken hebben met een stijging van een meter. Dat betekent dat de levensduur van de kering ook veranderd en aangepast moet worden."

Voor altijd afgesloten

Sinds de ingebruikname in 1986 zijn de schuiven 28 maal gesloten vanwege hoog water. Als we niet in staat zijn om de klimaatverandering te beperken gebeurt dat volgens Haasnoot op termijn veel vaker. "En hierdoor verandert de dynamiek en de biodiversiteit in de Oosterschelde. En dat was nou juist niet de intentie van deze stormvloedkering." In het ergste geval kan de Oosterschelde zelfs ook voor altijd worden afgesloten, zoals bijvoorbeeld het IJsselmeer.
Je kan het water soms ook over de dijken laten komen, zodat je zo nu en dan natte voeten krijgt.
Marjolijn Haasnoot - onderzoeker Deltares
Wanneer besloten wordt om de Oosterschelde ondanks de zeespiegelstijging toch open te houden zijn er volgens Haasnoot een aantal andere opties om ervoor te zorgen dat de veiligheid wordt gewaarborgd. "Je zou ervoor kunnen kiezen om de andere waterkeringen te versterken. Je zou ook als maatschappij kunnen meebewegen met het water, dus dat je water over de dijken laat komen en zo nu en dan natte voeten krijgt."
Stormvloedkering bij Schouwen-Duiveland
Stormvloedkering bij Schouwen-Duiveland © Jo Dingemanse
We kunnen er ook voor kiezen om dubbele dijken aan te leggen, zodat er meer kwelders en schorren ontstaan. Of we zoeken het hogerop. "Maar ik weet niet of wij op dit soort opties zitten te wachten", aldus Haasnoot. Ze hoopt dan ook dat het tij nog kan worden gekeerd door alles op alles te zetten om de CO2-uitstoot te verminderen.
Ook Rijkswaterstaat is zich ervan bewust dat de Oosterscheldekering in de toekomst waarschijnlijk vaker sluit. "Technisch gezien is de kering in prima staat en is hij gebouwd om zo'n 200 jaar z'n werk te doen", aldus districtshoofd Robin Wisse. "Maar het is afwachten hoe de zeespiegel zich de komende jaren verder gaat ontwikkelen."

Zon, zand, zout, wind, water en onderhoud

Volgens Wisse vindt er dagelijks onderhoud plaats aan de kering. "Dat is ook nodig, omdat we in bijzondere omstandigheden verkeren. We hebben te maken met zon, zand, zout, wind en water. Dat vergt dus intensief onderhoud om alles te laten functioneren." Er wordt ook veel geschilderd om roestvorming te voorkomen. "Het is net zoals bij de Eiffeltoren, als we op 't eind zijn, kunnen we weer van voren af aan beginnen."
Stormvloedkering 35 jaar
Onderhoud aan de Oosterscheldekering © Rijkswaterstaat
Het onderhoud aan de Oosterscheldekering kost per jaar ongeveer zo'n twintig miljoen euro. Dat geld komt volgens Wisse uit de rijksbegroting en die wordt gefinancierd door de belastingbetaler. "Maar daar krijgen we veel voor terug. Aan de ene kant de waterveiligheid in onze regio en aan de andere kant een stormvloedkering die open is en een positieve bijdrage levert aan het milieu."
Als beheerder van de Oosterscheldekering is Wisse ontzettend trots op het feit dat de kering altijd z'n werk doet wanneer dat nodig is. "Daar plegen we veel onderhoud voor en dat werpt z'n vruchten af. Dat vind ik echt het hoogtepunt in die afgelopen 35 jaar."

Tour de France

Een ander hoogtepunt qua imago en zichtbaarheid was volgens Wisse de aankomst van een etappe tijdens de Tour de France. "Als ik daaraan denk krijg ik een glimlach op mijn gezicht. Dat was een fantastisch evenement, waarbij we Zeeland en de Oosterscheldekering internationaal op de kaart hebben gezet. En daar ben ik trots op."
Hieronder kunt u de totstandkoming van de Oosterscheldekering in vogelvlucht bekijken.
De Oosterscheldekering bestaat 35 jaar