Megaoperatie in Oostburg: 'Deze kans doet zich eens in de vijftig jaar voor'

Amper vijf jaar na hun intrek in het multifunctioneel centrum De Windmaker wacht de basisscholen in Oostburg misschien alweer een verhuizing. De gemeente heeft haar oog laten vallen op het nog gloednieuwe schoolgebouw in het centrum om hier het gemeentehuis te vestigen. Schoolbesturen Escalda en Elevantio zijn enthousiast, maar ook voorzichtig: wat betekent dit?
MFC De Windmaker Oostburg
Het multifunctioneel centrum De Windmaker is in beeld voor de huisvesting van het gemeentehuis in Oostburg © Google Maps
De beide basisscholen, De Berenburcht en Sint Bavo, zitten sinds 2015 - in 2017 officieel - in een gezamenlijk gebouw. Daar hoeven ze wat hen betreft, helemaal nog niet weg, want het gebouw 'vertoont geen enkele gedateerdheid', zegt directeur Jos Dieleman van De Berenburcht.
Maar de gemeente Sluis heeft andere - grootse - plannen voor een complete metamorfose van de kern Oostburg, onder de vlag 'Vitaal West-Zeeuws-Vlaanderen'. De verhuizing van de scholen zou daar prima in passen. En dat is nog maar één onderdeeltje van de mega-operatie.
In online sessies werden de gemeenteraad en geïnteresseerde inwoners en ondernemers deze week bijgepraat over de op handen zijnde plannen voor de Eenhoornstad.
Volgens Sluis en zorgaanbieder ZorgSaam moet er op korte termijn wat gebeuren om de leefbaarheid en de voorzieningen in de hele streek overeind te houden. De beide partijen denken dat door het slim combineren van zorg, wonen, winkels, sport en onderwijs, iedereen daar uiteindelijk beter van wordt. Oostburg zou als centrumplaats de hoofdrol krijgen in deze hele operatie.

Woningen in plaats van winkels

Uit verkenningen die afgelopen maanden zijn gehouden, komt het meest vergaande scenario als beste uit de bus. In een notendop houdt dit scenario in dat alles wat met zorg te maken heeft richting het centrum gaat en alles dat met sport en onderwijs te maken heeft, in een groene campus komt, in de buurt van de huidige sportcomplex. Dit betekent dat verpleeghuis De Stelle naar de locatie van het gemeentehuis verhuist, het Zwin College nieuw bouwt op de huidige plek van het verpleeghuis, voor het medisch centrum plek is op de locatie van jongerencentrum Time Out, de basisscholen en de kinderopvang naar de 'campus' gaan en het gemeentehuis zijn intrek neemt in het multifunctioneel centrum. En als het meezit, doen ook de vastgoedeigenaren in het centrum mee en worden de winkels geconcentreerd in een aantal straten. Ook komen er vijftig woningen in het centrum bij.

Wat is de aanleiding?

Verpleeghuis De Stelle en gezondheidscentrum Antonius zijn beiden verouderd en ook de middelbare school Zwin College en het huidige gemeentehuis doorstaan de tand des tijds niet lang meer. De eigenaren - ZorgSaam en de gemeente Sluis - staan de komende jaren voor grote investeringen in nieuwbouw of verbouwing van hun panden. Idee is: als ze dan toch moeten investeren in de gebouwen, waarom zouden ze dan niet kijken naar een betere plek voor de voorzieningen? "Niet ruggelings naar elkaar toe, maar samen."

Waarom is dit allemaal nodig?

Voor de 'bundeling van de functies' zijn verschillende redenen te noemen. De bevolkingsafname is er één, maar ook de zorgkloof (= minder personeel voor meer zorgvraag), de verwachte personeelstekorten, de mismatch op de woningmarkt en de leegstand in de winkelstraten worden genoemd. Gevaar dreigt dat jongeren en jonge gezinnen wegtrekken, omdat ze geen huis kunnen vinden, dat het ziekenhuis verdwijnt omdat er onvoldoende personeel is en dat mensen niet de zorg krijgen die ze nodig hebben. Bij elkaar in de buurt, zouden de organisaties niet alleen hun personeel kunnen delen en slimmer kunnen inzetten, maar zouden ze ook ruimtes en technologische oplossingen kunnen delen.

Wat zijn de opties?

Scenario 1: Ieder blijft op zijn huidige plek zitten en doet zijn eigen ding. Dit scenario is - met 61,7 miljoen euro - gek genoeg, bijna het duurste. Omdat er grote investeringen nodig zijn en een opknapbeurt van het gemeentehuis over een aantal jaren alweer achterhaald is.
Scenario 2a: Gezondheidscentrum Antonius en De Stelle schuiven op richting centrum, Zwin College en gemeentehuis gaan naar een nieuwe campus. Totale kosten: 59,8 miljoen euro.
Scenario 2b: Gaat nog een stapje verder: niet het gemeentehuis gaat naar de campus, maar het basisonderwijs. Gemeentehuis gaat naar het bestaande MFC in het centrum. Kosten: 62,5 miljoen euro, waarvan 29,5 voor de gemeente Sluis. Dit bedrag is inclusief 18,2 miljoen voor nieuwbouw Zwin College en 9.2 voor nieuwbouw MFC.
Scenario 3: Vastgoedeigenaren haken ook aan. Winkels worden geconcentreerd in een paar straten en leegstaande panden krijgen een woonbestemming. Investeringen zijn voor de pandeigenaren.
De betrokken partijen reageren enthousiast op de plannen. ZorgSaam-bestuurder Piet van der Maas: "Dit is een ongelooflijk grote kans." Dat geldt ook voor bestuurder Steven van Nispen van het Zwin College: "We zijn voorstander van de campusgedachte, vanwege de synergie tussen sport, cultuur, zorg en primair onderwijs."

'Grijp deze kans'

Ook de onlangs opgerichte stichting van vastgoedeigenaren in het Oostburgse centrum wil heel graag meedoen, om een nieuwe invulling voor winkelpanden te vinden. Jaap Hennekeij van de stichting roept de politiek in Sluis op: "Grijp deze kans!"
De basisscholen zijn pas later in beeld gekomen toen de gemeenteraad had aangegeven het stadskantoor liever in het centrum te houden in plaats van naar de rand van de stad te verhuizen. Voor Jos Dieleman, bestuurder van de Escalda-scholen en directeur van De Berenburcht, was dat wel even slikken. "We zijn niet volledig verrast, maar wel pas heel laat in de plannen betrokken. De mogelijkheid om een aanbod voor 0 tot 18 jaar te creëren, is mooi, maar het is een overschatte gedachte dat bij elkaar zitten, automatisch leidt tot meer samenwerking. We moeten echt nog verder praten over de inhoud."

'Hier word ik blij van'

Ellen de Neef van Elevantio beaamt dat en wijst op het belang van een zorgvuldig proces. Maar ze zegt ook: "Hier word ik heel blij van.
Van der Maas van ZorgSaam benoemde in de raadsbijeenkomst nog wel 'één probleem'. De situatie in met name het gebouw van De Stelle is volgens hem inmiddels zo nijpend 'dat we niet tot 2028 kunnen wachten'. "Ik wil niet doordrammen maar we moeten voorkomen dat we de zorg niet meer verantwoord kunnen leveren."
Raadslid Lia Flikweert: "Ik ben wel enthousiast maar schrik er wel van. Oostburg moet geen seniorendorp worden. We moeten de jongeren niet vergeten." Zij waarschuwde ook de andere kernen niet te vergeten.

Geen senior valley

Wethouder Peter Ploegaert benadrukt dat alle kernen aan de beurt komen. "En wij willen ook geen senior valley." In januari moet de raad een 'go or no go' afgeven, zodat een projectorganisatie verder kan met de uitwerking.