Langere wachttijden rijexamen kosten leerlingen honderden euro's

Wie nu praktijkexamen wil doen voor zijn rijbewijs B, moet in Zeeland minimaal twaalf weken wachten. Door een hoog ziekteverzuim bij het CBR neemt de wachttijd alleen maar toe. In Zeeuws-Vlaanderen is de wachttijd met zestien weken het langst. De lange wachttijd wordt gevoeld in de portemonnee van leerlingen, want die moeten noodgedwongen extra lessen nemen om hun kennis op peil te houden.
Lange wachttijden CBR kost Zocha honderden euro's
"Ik ben eigenlijk al klaar voor mijn examen", zegt de 18-jarige Zocha Roose uit Nieuwvliet. Beter gezegd: 'alweer' klaar. Onlangs heeft ze namelijk al examen gedaan, maar is toen gezakt. Nu is het nog twee maanden wachten voor een nieuwe kans. 'Maar' twee maanden zou je kunnen zeggen, want andere examenkandidaten moeten veel langer wachten.

900 euro aan rijlessen, het blijft oplopen

Tot nu toe heeft Zocha 900 euro moeten betalen voor haar rijlessen en examen. Die kosten zullen alleen maar hoger worden, omdat ze naast haar bijspijkerlessen ook meer lessen moet afnemen om haar kennis op peil te houden tot aan haar examen. "Weggegooid geld", vindt ze. "Ik ben achttien jaar en werk ook maar gewoon als serveerster. Ik moet ook gewoon zelf mijn dingen kunnen betalen, ik kan niet altijd alles vragen aan papa en mama."
Maar ze heeft geen keuze. "Je moet. Hier in Zeeland heb je gewoon je autorijbewijs nodig. Want je kan wel met de bus gaan, maar dat is allemaal zo duur geworden."
Zocha Roose
Zocha Roose moet door de wachttijden meer rijlessen nemen om haar kennis op peil te houden © Omroep Zeeland
De lange wachttijd bezorgt rijschoolhouders hoofdbrekens. "Leerlingen vinden het heel vervelend", legt rij-instructeur Esther van Meurs uit. "Ze doen natuurlijk eerst hun theorie en dan nemen ze een lespakket en vervolgens moeten ze dus maanden wachten voordat ze examen kunnen doen. Maar hun pakket raakt al op. Dus moeten ze extra lessen aan gaan schaffen."
Bij leerlingen die geen extra lessen willen of kunnen afnemen, worden de nog resterende lessen zo efficiënt mogelijk ingedeeld. "We proberen wel zoveel mogelijk om de lessen die ze dan nog over hebben zo dicht mogelijk tegen het examen te plannen. Meer spreiden, maar dat lukt niet altijd."
Voor je start met rijlessen je examen al reserveren is geen optie, zegt Van Meurs. "Je weet op voorhand niet hoeveel lessen je nodig hebt. De een is met vijftien lessen klaar en slaagt, de ander heeft er veertig of vijftig nodig."
Wachttijden CBR rijexamens
Esther van Meurs en Socha Roose in de lesauto © Omroep Zeeland
Het probleem met de lange wachtlijsten bij het CBR ontstond in 2020. Door de lockdowns in het eerste coronajaar was het CBR in totaal vijf maanden dicht en moesten er 800.000 toetsen, rijtesten en examens worden afgelast. Om die achterstand in te halen, werd een plan van aanpak gemaakt.
De uitvoering van dat plan liep grotendeels op schema en de wachttijd bleef vorig jaar zelfs onder de verwachtingen van het CBR. Tot afgelopen najaar. Toen stak de omikronvariant de kop op. Sindsdien is het ziekteverzuim onder de examinatoren snel gestegen en wordt er tegen een alsmaar langere wachttijd aangehikt.
Te weinig examinatoren
Er is nog een oorzaak waarom de wachtlijsten nog niet zijn weggewerkt, schreef minister Harbers van Infrastructuur en Waterstaat begin april aan de Tweede Kamer. Het streven van het CBR was ook om honderd nieuwe examinatoren aan te nemen. Maar van de 8.000 sollicitanten bleken er maar 108 geschikt, waarvan er veertig tijdens de opleiding afvielen. De winst aan extra examinatoren was daardoor nihil, omdat er ook nog examinatoren met pensioen zijn gegaan.
Ondanks de problemen probeert het CBR de groei van de wachtlijsten te beperken. Zo wordt er gekeken waar er nog overgewerkt kan worden, worden examens ook 's avonds en deels op feestdagen afgenomen. Esther van Meurs ziet nog een optie: "Rij-instructeurs opleiden tot tijdelijke examinatoren", en die zouden dan alleen examens buiten hun regio mogen afnemen, om te voorkomen dat ze hun eigen leerlingen moeten examineren.
In het plan van aanpak van het CBR staan ook nog een aantal noodmaatregelen. Zoals het uitstellen van tussentijdse toetsen en faalangstexamens en het tijdelijk verhogen van de examenleeftijd van 17 naar 18 jaar. Dat zou op jaarbasis 170.000 examens schelen. Kritieke grens voor het invoeren van die maatregelen is een wachttijd van veertien weken, staat in het plan.
Esther van Meurs kijkt mee met Socha Roose die zich klaarmaakt om weg te rijden
Esther van Meurs kijkt mee met Socha Roose die zich klaarmaakt om weg te rijden © Omroep Zeeland
Hoewel die grens op meerdere plekken in Nederland is overschreden, blijven de noodmaatregelen in de kast. En dat blijft nog wel even zo, als het aan Alexander Pechtold, algemeen directeur van het CBR, ligt. Pechtold zei eerder tegen het AD dat er twee keuzes zijn: ingrijpen of accepteren dat de wachttijden de komende tijd nog verder oplopen. De directeur gaf aan een voorkeur te hebben voor die laatste optie.
Daarnaast is hij ook niet van plan om op 'eigen houtje' de noodmaatregelen alsnog in te gaan voeren. Dat wil hij laten afhangen van de rijschoolbranche.