Eindelijk een boek over Vlissingse mensenredder Frans Naerebout

Bijna iedereen kent de verhalen over de Vlissingse mensenredder Frans Naerebout, maar een fatsoenlijk boek over Naerebout was er eigenlijk niet. Tot nu. De in Vlissingen opgegroeide emeritus hoogleraar Dirk Kolff heeft een lijvig naslagwerk over hem geschreven.
Frans Naerebout
Standbeeld van Frans Naerebout © muZEEum
Kolff raakte na zijn pensioen gefascineerd door Vlissingen en Frans Naerebout, vertelt hij in de uitzending van De Zeeuwse Kamer. "Er gebeurde zoveel in Vlissingen in de tijd van Naerebout. Het leek wel of alles wat hevig was in die tijd in Vlissingen nog wat heviger gebeurde."

Mythes

Rond de persoon Naerebout zijn na diens dood allerlei mythes ontstaan, vertelt Kolff. Bijvoorbeeld dat Naerebout uit een arm gezin kwam. "Het verhaal ging dat ze arme vissers waren die hun leven in de waagschaal stelden om mensen te redden, maar ze waren eigenlijk helemaal niet zo arm. Ze waren met vier zoons en ze hadden een eigen vissersboot. Frans trouwde met de dochter van de deken van het schippersgilde, dat is toch niet gering. Maar het is natuurlijk veel romantischer om te vertellen dat hij arm was."
Naerebout stierf aan het Sas in Goes. "Hij was daar havenmeester en sluiswachter. Het ging hem eigenlijk heel goed. Hij had een bewonderaar en die heeft na zijn dood een lofrede op Naerebout gehouden. Die lofrede is gedrukt en dat is de basis geworden van allerlei publicaties. Vooral jongensboeken, vol met een padvinderachtige deugd. Zo is hij bekend gebleven, maar er is eigenlijk nooit echt onderzoek gedaan."

Op de kaart

Dat het verhaal van Naerebout uitgroeide tot mythische proporties komt ook doordat regenten in het verhaal een kans zagen om Vlissingen op de kaart te zetten, zegt Kolff. "Vlissingen was er een beetje afgevallen. Dat kwam door ruzie tussen gilden, schutterijen en de regering. Dit was de ideale kans om het imago wat op te poetsen." Overigens is bij die mythevorming broer Jacob, die samen met Frans de reddingsacties deed, buiten beeld gebleven.
"Ja, Naerebout is af en toe gebruikt", zegt Kolff. "Ik denk dat hij best een beetje ijdel was. De hele mythevorming is pas na de dood van Jacob ontstaan, vooral aan het Sas van Goes toen men over hem begon te schrijven. Het ging met Zeeland destijds niet zo goed. Men had behoefte aan een mythe. Hij kreeg een koninklijke onderscheiding, zijn portret werd geschilderd en hij werd aan de koning voorgesteld een jaar voor zijn dood, in 1817."

Kijkend naar zee

Naerebout doet er niet meer toe, zegt Kolff, een beetje spijtig. Tekenend daarvoor is zijn standbeeld op de boulevard. "Dat staat naar de zee te kijken, je kunt hem niet in het gezicht zien. Hij doet niet meer mee. Ik hoop dat dit boek zijn verhaal weer verrijkt. De legende van Frans Naerebout was gebaseerd op heel weinig gegevens, maar er valt heel veel te vertellen."
Dirk Kolff, Frans Naerebout (1748-1818) en het Vlissingen van zijn tijd, Walburgpers, 49,99
Frans Naerebout (1748 - 1818) is bekend geworden van zijn reddingsactie voor de kust van Zoutelande. Samen met zijn broer haalde hij in 1779 87 mensen van boord van een half gezonken VOC-schip. Dat verhaal werd vervolgens verteld op een bijeenkomst van de Koninklijke Maatschappij van Wetenschappen in Haarlem en daarmee kreeg de mythe Frans Naerebout vorm. Volgens Kolff waren de Naerebouts niet alleen maar menslievend. "Ze kregen per schipbreukeling vijftig gulden, maar dat liep wel heel erg hoog op. Ze hebben het afgerond op 1800 gulden."
Luister hier het gesprek met Dirk Kolff over Frans Naerebout terug:
Zeeuwse Kamer Frans Naerebout