Het stadhuis van Terneuzen: 'Deze betonnen puist is onze betonnen parel'

Het markante stadhuis van Terneuzen is jarig: vandaag bestaat het vijftig jaar. Eén ding is in die jaren wel duidelijk geworden, de meningen lopen uiteen: je vindt het gebouw oerlelijk of je bent er helemaal weg van. Niet alleen Zeeuwen hebben hun mening klaar over het pand, ook buiten Zeeland heeft het gebouw fans, zoals gebouwenliefhebber Martjan Kuit uit Zwolle en architect Eugène Franken uit Eindhoven.
Stadhuis Terneuzen
Het stadhuis van Terneuzen © Marcel Oele
Kuit is zelfs voor het gebouw op vakantie naar Zeeland geweest. "Het is de Eiffeltoren van de betonnen gebouwen", zegt hij in het radioprogramma De Zeeuwse Kamer. Hij raadt iedereen aan het gebouw te bekijken en heeft het stadhuis zelfs op een T-shirt laten drukken. Franken komt al langer in Zeeuws-Vlaanderen en raakte idolaat van het gebouw. Met een vriend die hier woont, heeft hij het vaak over Terneuzen, maar ook over het gebouw.

'Prachtig verhaal te vertellen'

Volgens de architect kan er nog meer uit het gebouw gehaald worden. Hij heeft eens een rondleiding van een bode van de gemeente gekregen en heeft toen dingen gehoord, waarvan hij denkt dat meer mensen dat moeten weten. "Er valt een prachtig verhaal over te vertellen", zegt hij. "Het ligt op een bijzondere plek waar het kanaal in de Schelde stroomt."
Ik zou Terneuzen gunnen dat iedereen denkt: deze betonnen puist is onze betonnen parel
Martjan Kuit
"Er liggen bijvoorbeeld een paar betonnen walvissen die zijn aangespoeld", vervolgt hij. "De poort naar de stad wordt door twee gebouwen op de sluisdeuren gemarkeerd. Dat zijn toch dingen die je op het netvlies krijgt als zo'n bode je dat vertelt. Er zit veel meer in om dat gebouw tot leven te wekken, denk ik."

'Bezoek het gebouw'

Daar is Kuit het mee eens. Hij doet een oproep aan iedereen, binnen en buiten Zeeland, om het gebouw - hij noemt het zelf de betonnen parel - eens van dichtbij te bekijken: "Als je avontuurlijk bent ingesteld: loop er eens een rondje omheen, vraag aan mensen die er werken en wonen wat de verhalen zijn. Je komt er als een rijker mens uit denk ik."
Stadhuis Terneuzen zonsondergang
Het stadhuis van Terneuzen bij zonsondergang © Lilian
Het stadhuis van Terneuzen is een ontwerp van architect Jaap Bakema, hij ontwierp onder meer de verkeersvrije winkelstraat Lijnbaan in Rotterdam. "De Lijnbaan is wel een mooi voorbeeld, want dat is nu een gemeentelijk monument, hoewel ook daar veel mensen zullen zeggen: het ligt in de weg en kan het niet weg."

'Omarm het zou ik zeggen'

Ook al zijn de meningen over het gebouw nu nog verdeeld, hij hoopt dat dat gaat veranderen. "Het is toch een onderdeel van je geschiedenis als stad. Een heel belangrijk onderdeel. Ook al vind je het nu niet mooi, er was een tijd dat iedereen dacht dat het een goed idee was. Dat alleen al is reden om te denken: we willen het bewaren. Ik zou Terneuzen gunnen dat iedereen denkt: deze betonnen puist is onze betonnen parel. Omarm het zou ik zeggen."

Komt niet nog zo'n gebouw

Een andere reden om het gebouw te omarmen is volgens Franken dat het zo uniek is. Mede door de veranderingen, vooral in bouwkosten. "Vroeger was arbeid goedkoper en materiaal duur. Nu is dat omgekeerd", zegt hij. "Geen enkele gemeente kan zich nu zo'n stadhuis veroorloven."
Het stadhuis van Terneuzen
Het stadhuis van Terneuzen © Marcel Oele
Als het aan Franken ligt, verandert het gebouw toch een beetje de komende tijd. "Een ingrijpende ingreep aan dit gebouw zou ik wel op prijs stellen", zegt hij. Om het weer in zijn moderniteit terug te krijgen zou een architectonische ingreep aan dit gebouw ook wel helpen, denk ik. Met name in de sfeer van vergroening. Want het is natuurlijk wel erg stenig, ook die balkons. Als je wat met groen zou kunnen werken, sluit je wat meer aan bij deze tijd van klimaatverandering.

Rijksmonument

Kuit hoopt dat het gebouw het podium krijgt dat het verdient. "Een podium zou kunnen zijn dat het een rijksmonument wordt. De komende jaren gaan we in Nederland kijken welke gebouwen van na 1965 het meest geslaagd vinden. Wat mij betreft hoort het stadhuis van Terneuzen daar zeker bij. Maar dat is niet aan mij. De mensen in Terneuzen, van bestuurders tot bevolking, moeten opstaan en zeggen: hé hallo, wij hebben hier een pareltje, geef ons die rijksmonumentale status."
Uiteindelijk hoopt Kuit dat het gebouw de eer krijgt die het verdient. "Als je wilt, kun je nu al rondgeleid worden en ik hoop dat veel mensen dat gaan doen. Wat busreisjes die in plaats van langs de Rijn naar Terneuzen gaan, dat zou ik wel toejuichen", sluit hij af. "Uiteindelijk wil iedereen er wel geweest zijn."