Toekomstscenario: zo ziet Zeeland er over honderd jaar uit als we de stikstofuitstoot niet terugdringen

Het lijkt misschien een doemscenario, maar als er niets aan de stikstofuitstoot wordt gedaan, voorspellen deskundigen dat Zeeland er over een eeuw heel anders uitziet dan nu. Er zijn geen duinen meer zoals wij die kennen. De golvende zandheuvels aan het strand zijn volledig overgroeid met bramen. De prachtige natuur die ooit tal van toeristen naar onze provincie lokte is volledig verdwenen. De natuurgebieden van weleer zijn bedekt met brandnetels.
Op de plekken waar de bramen en brandnetels nog weggemaaid worden, staat volgens ecologen alleen nog maar gras. Een 'groene woestijn', zonder diversiteit. Er is geen bloemetje te zien. In de boomgaarden worden de bloesems met de hand bevrucht, want er zijn geen bijen en hommels meer.

Toekomstbeeld

Ook de mensen voelen de gevolgen. Steeds meer mensen ontwikkelen astma of longaandoeningen door de slechte luchtkwaliteit. Dit toekomstbeeld is hoe Zeeland er over honderd jaar uitziet, als de stikstofuitstoot niet wordt teruggedrongen.
De reden van dit doemscenario? De stikstofverbindingen in de lucht. Die dalen neer, waardoor ze de grond verzuren en vermesten. Alleen de planten die tegen de hoge zuurgraad kunnen en goed gedijen op de hoge concentratie meststoffen in de bodem, zullen het overleven. En dat heeft grote gevolgen.

Verdwijnen van insecten

Want het verdwijnen van planten zorgt ook voor het verdwijnen van de insecten die van die planten afhankelijk zijn. En niet alleen de insecten die van bepaalde planten afhankelijk zijn, leggen het loodje. Ook zogenoemde generalisten, soorten die van allerlei planten kunnen snoepen, komen in de knel.
Imkers noemen de aardhommels een goed voorbeeld. Die zijn niet van één bloem of plant afhankelijk, maar hebben wel gedurende het jaar een voortdurende stroom van plantennectar nodig.

Gaten in het jaar

Wanneer tal van bloemensoorten verdwijnen, en er alleen bramen en brandnetels overblijven, vallen er niet alleen gaten in de biodiversiteit, maar ook gaten in het jaar. Momenten waarop er geen bloemen bloeien. En de aardhommels verhongeren. Weer een soort verdwenen.
Hommel
Een hommel op een bloem, het wordt een zeldzaam zicht als we de stikstofuitstoot niet terugdringen © Omroep Zeeland
Bovendien veranderen de planten die wél nog overblijven van samenstelling door de verandering in voedingsstoffen in de bodem. Zelfs sommige insecten die normaal gesproken van bijvoorbeeld brandnetels leven, kunnen de bladeren, nectar of stuifmeel niet meer als voedsel opnemen.

Geen schildjes meer

Door de verzuring van de bodem, lost ook de in de grond aanwezige kalk op en spoelt weg. Daardoor kunnen insecten niet meer de juiste bestanddelen opnemen uit hun voedsel om hun schildjes te bouwen.
Ook vogels hebben niet meer voldoende kalk in hun voedsel om eierschalen aan te maken. Waar ooit bijen zoemden en vogeltjes floten, heerst nu een oorverdovende doodse stilte.

Met de hand bevrucht

De boomgaarden moeten met de hand bevrucht worden. Appels en peren worden duurder. Ook andere agrarische producten die afhankelijk zijn van bevruchting door bestuivers als bijen en hommels worden steeds meer een luxeproduct. Van onze export van landbouwproducten is weinig meer over.
Rioolwaterzuivering Ritthem
Het kost steeds meer moeite om stikstofverbindingen uit het water te zuiveren © Waterschap Scheldestromen
Het kost de drinkwaterbedrijven steeds meer moeite om het oppervlakte- en grondwater te zuiveren. Schoon drinkwater wordt ieder jaar duurder. En vissers zie je niet meer. Het onderwaterleven in onze meren en sloten is verstikt.

Sterfgevallen en astma

Ook de mensen hebben last van de stikstofverbindingen in de lucht. De stikstofoxiden NO en NO2 die vrijkomen bij verbranding en de fijnstof die ontstaat door de combinatie met ammoniak (NH3) zorgen voor een toenemend aantal sterfgevallen door luchtwegaandoeningen, longkanker en hart- en vaatziekten. Een steeds groter deel van de Zeeuwen heeft astma of andere longklachten.
Het is een bijzonder onaangenaam toekomstbeeld, waarvan iedereen hoopt dat het niet verwerkelijkt wordt. Maar het zijn ook processen die nu al gaande zijn.

Geen science fiction

Duingebieden raken al in toenemende mate overgroeid met brandnetels, grassen en bramen, door de neerslag van stikstofverbindingen in de bodem. Er zijn volgens de ecologen van het Zeeuws Landschap al meerdere soorten planten en insecten uit onze provincie verdwenen. Er wordt door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) al gewaarschuwd voor de toename aan luchtwegaandoeningen door de slechte luchtkwaliteit.