Onduidelijkheid, 'gezellig' en overschot bbq-vlees naar goede doel. Dit waren de Zeeuwse boerenprotesten

Een ding stond vast voor de Zeeuwse boeren vandaag: als we gaan protesteren, doen we dat publieksvriendelijk. "Want het is ontzettend belangrijk de burgers te vriend te houden." Maar dat was meteen ook vrijwel het enige wat vooraf duidelijk was over de Zeeuwse boerenprotesten. Gisteren namen een aantal boeren het initiatief, uitnodigingen werden gedeeld in whatsapp-groepen, maar waar en met hoeveel boeren er zou worden gedemonstreerd. Niemand die het wist, ook de boeren zelf niet.
Zo kwam het dat de Westerscheldetunnel enigszins verrast was dat boeren het tolplein en de toerit aan Zeeuws-Vlaamse kant op het oog hadden voor hun actie. Ook de politie tastte enigzins in het duister waar er precies zou worden gedemonstreerd en hoe. Het doel van de boeren was om langs alle toegangswegen in Zeeland met meerdere boeren te verzamelen. Of dat ook is gelukt, is niet bekend en ook lastig te achterhalen. Wat wel duidelijk is, is dat de protesten in Zeeland nergens tot hinder, vertraging of noemenswaardige incidenten hebben geleid.
Boerenprotest Terneuzen
Rond 15.15 uur startte het protest met vier tractoren. © Omroep Zeeland
Het is 15.15 uur als de eerste tractoren staan opgesteld boven de toerit van de oostbuis van de Westerscheldetunnel bij Terneuzen. Het is een beetje zielig gezicht: vier tractoren die braaf boven aan de dijk staan. Ze lijken weinig aandacht te trekken. Maar daar zal snel verandering in komen.
Want tien minuten later mag coördinator en boer Gijs de Zwart aan de bak. De eerste colonne van tien tractoren komt er aan. De Zwart, die alles in goede banen leidt, wijst ze een parkeerplek aan. "Want ik wil absoluut niet dat ze de weg opgaan." Rond 16.00 uur staan er zo'n dertig tractoren, een half uur later zeker vijftig en rond 17.00 uur zijn het er naar schatting rond de tachtig.
De Zwart is content over het verloop. De boeren horen tevreden alle steunbetuigingen aan van het voorbijrazende verkeer, dat de boeren een hart onder de riem toetert. De barbecue gaat aan en de hamburgers vinden gretig aftrek. Als je niet beter zou weten, waan je je op een gezellige jaarvergadering van de Zeeuws-Vlaamse boeren.
Het vlees dat na de protestactie in Terneuzen over was, is gedoneerd aan stichting de Melkkan in Hulst. Die verdeelt het eten onder gezinnen die het financieel minder breed hebben. "We proberen hiermee duidelijk te maken dat we daar niet alleen voor de boeren stonden, maar voor alle burgers", laat Gijs de Zwart na afloop weten.
'Gezellig', is dan ook de eerste reactie die boeren geven, als ze worden gevraagd naar de actie. Maar daaronder zit bittere ernst. Namelijk de toekomst van hun bedrijf, waar voor hun gevoel oneerlijk en onrechtvaardig mee wordt omgesprongen door Den Haag. "Een paar kilometer verderop staat Yara, achter onze rug Dow en een paar kilometer over de grens een kolengestookte staalfabriek (Arcelor Mittal in Zelzate, red.). Kijken we naar de Westerschelde dan is dat een open riool als je het mij vraagt. En dan moet er een boer weg!?", zegt de verontwaardigde melkveehouder Wim van Heijning. Het gaat er bij hem niet in.

'Miljoen geïnvesteerd voor niks'

Hij zit in een gebied waar 47 procent minder stikstof moet worden uitgestoten. Simpelweg de helft van zijn 120 koeien weg doen, is geen oplossing. "We hebben twaalf jaar geleden de stallen verbouwd. Dat ding heeft bijna een miljoen euro gekost. Zet ik daar half zoveel koeien in, die vaste kosten zullen toch opgebracht moeten worden", en dat ziet hij niet gebeuren in een markt waar vaker onder dan boven de kostprijs wordt gewerkt.
Boerenprotest Terneuzen
Op het protest in Terneuzen kwamen zo'n tachtig tractoren af © Omroep Zeeland
Agrariër Jody Haak: "Ik ben hier met de tractor waar eerst mijn opa mee heeft gereden, toen mijn vader en nu ik", legt ze uit. "En ik hoop dat mijn kinderen er ook nog mee mogen rijden." Wat zij als akkerbouwer kan bijdragen aan de stikstofreductie is haar een raadsel. Ze ziet geen mogelijkheden.
Of de publieksvriendelijke acties politici in Den Haag op andere gedachten kunnen brengen, betwijfelen de boeren. "Ik denk het niet, maar hoop het natuurlijk wel", zegt Tom van Alphen.
Het kabinet laat de uitvoering van de plannen over aan de provincies. Die moeten voor juli volgend jaar met uitgewerkte plannen komen. Gedeputeerde Anita Pijpelink (PvdA) heeft al laten dat ze niet zonder meer akkoord kan gaan met de reducties die het kabinet voor ogen heeft.