Hieronymus 'versuikert': grafmonument voor tonnen opgeknapt

De provincie geeft dit jaar bijna 1,9 miljoen euro subsidie voor het opknappen van Rijksmonumenten. Het gaat om de molens in Biervliet, 's-Heer Arendskerke en Kerkwerve, een orgel in Oostkapelle, een kerk in Goes en een toren in Zierikzee. Maar ook de hervormde gemeente in Stavenisse krijgt ruim vier ton om het bijzondere grafmonument van Hieronymus van Tuyll van Serooskerke te restaureren.
Subsidie grafmonument Stavenisse
Het grafmonument van Hieromymus is namelijk volgens archivaris Fred van den Kieboom in zeer slechte staat. Hij kent het grafmonument goed en heeft het in de afgelopen jaren regelmatig bestudeerd. "Wanneer je het monument goed bekijkt dan zie je dat er op sommige plekken gele vlekken ontstaan. Dit betekent dat het monument aan het versuikeren is, zoals we dat noemen. Dit komt door optrekkend zout vanuit de bodem. Daarnaast heeft het ook tijdens de Ramp van 1953 onder water gestaan. En in de loop der jaren zijn er ook wat stukken afgebroken."
Het grafmonument in Stavenisse
Het grafmonument in Stavenisse © Omroep Zeeland
Het grafmonument is gemaakt door Rombout Verhulst en die wordt volgens Van den Kieboom gezien als de Rembrandt onder de beeldhouwers. "Van zijn hand is bijvoorbeeld ook het grafmonument van Michiel de Ruijter in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. En ook de grafmonumenten van Maarten Tromp en Jan van Galen zijn door hem gemaakt."

Het grafmonument is van onschatbare waarde

Van den Kieboom vindt het dan ook erg belangrijk dat het grafmonument gerestaureerd wordt. "Naast dat Hieronymus veel betekend heeft voor het dorp Stavenisse, is het monument van onschatbare waarde. Dit moet voor het nageslacht bewaard blijven en de staat waarin het nu verkeerd vraagt dus om restauratie."
grafmonument
Het grafmonument is gemaakt door de bekende beeldhouwer Rombout Verhulst © Omroep Zeeland
De restauratie van het grafmonument kost zo'n zes ton, dus dat betekent dat de Hervormde gemeente Stavenisse zelf de rest moet aanvullen. Dat is volgens kerkrentmeester Rien de Graaf geen probleem, omdat de gemeente Tholen een kredietgarantie heeft afgegeven. "Daarnaast hebben we onder meer van de gemeente 30.000 euro gekregen en van de Vereniging Rembrandt 90.000 euro." Het overige gedeelte komt van allerlei andere fondsen."
Zonder subsidie had het grafmonument niet gerestaureerd kunnen worden en dat zou ontzettend jammer zijn voor de toekomst
Rien de Graaf - kerkrentmeester
De Hervormde gemeente is dus erg blij met de subsidie. Want zonder deze toezegging van de Provincie Zeeland had het grafmonument niet gerestaureerd kunnen worden. Dat zou volgens De Graaf ontzettend jammer zijn voor de toekomst van dit bijzondere monument. "We zijn als kerk arm en hebben dus niet de draagkracht om de restauratie te betalen. Vandaar dat we een aanvraag hebben gedaan voor subsidie."
Behalve de graftombe is ook nog het woonhuis van Hieronymus te zien in Stavenisse. Tenminste, wat er nog van over is. Archivaris Fred van den Kieboom laat dat zien in dit videofragment...
Restanten voormalig kasteel in Stavenisse
Hieronymus van Tuyll werd geboren in 1614 in Middelburg. In 1643 kreeg hij Stavenisse in bezit. Hij liet een polder bedijken, een nieuwe haven graven, liet een meestoof en het dorps-rechthuis bouwen. En ook het Slot tot Stavenisse. Van dit slot is nog steeds een deel van de gracht en grachtmuren zichtbaar.
Op 22 april 1669 overleed hij, 55 jaar oud en kinderloos. Zijn vrouw Margaretha Huijssen, een Middelburgse jonkvrouw, gaf de opdracht aan beeldhouwer Rombout Verhulst om een kostbare graftombe te maken.
Subsidie grafmonument Stavenisse
Slot Stavenisse © Stichting Landschapsbeheer Zeeland
De restauratie neemt volgens De Graaf zo'n anderhalf jaar in beslag. Het grafmonument wordt volledig gedemonteerd en vervoerd naar een bedrijf in Amsterdam dat gespecialiseerd is in dit werk. Al het marmer wordt maandenlang gereinigd in allerlei baden met speciale vloeistof en alle stukken worden vervangen of gerepareerd. "Daarna worden alle onderdelen weer vervoerd naar Stavenisse, nauwkeurig teruggeplaatst en is het weer in z'n volle glorie te aanschouwen door het publiek."