Nog volop zomer, maar bomen zitten al in november

Wie niet beter weet en naar buiten gaat, denkt al snel dat het volop herfst is. Dat komt niet door die paar buitjes, die zo nu en dan overtrekken, maar door de bomen die op sommige plekken in Zeeland al in de herfstsferen zitten, massaal verkleuren en hun bladeren verliezen. Het is niet direct het gevolg van de droogte en de hitte van de afgelopen maanden, maar die van de afgelopen jaren.
Nog volop zomer, maar bomen zitten al in november
Bomen kunnen best tegen een stootje, zeggen verschillende bomenexperts. "Als het een jaar droog is, dan zie je nog niks. Hooguit bovenin dat je bladeren ziet verkleuren", legt boomverzorger Luuc Heijboer uit Nieuwerkerk uit. "In de zomer van 2018 hebben de bomen een flinke tik gekregen." En de resultaten van die zomer en de zomers daartussen zijn nu zichtbaar.

Vergelijkbaar met een heup breken

Heijboer vergelijkt het met een gezonde man van tachtig die zijn heup breekt versus een man van dertig die hetzelfde overkomt. Die laatste zal daar makkelijker en sneller van herstellen dan de tachtiger. "En zo is het met bomen ook. Als er genoeg reserves zijn, kan een boom dit makkelijk doorstaan. Zijn er geen of weinig reserves dan wordt dat lastiger, dan gaat de vitaliteit en veerkracht achteruit."
Voor bomenverzorger Floris Overes uit Middelburg was het na thuiskomst van zijn twee weken vakantie in Frankrijk even flink schrikken. Toen hij vertrok, stonden de bomen in zijn buurt nog goed in het blad. Maar bij terugkomst leek het wel herfst. Vooral van de bomen op de dijk langs het Kanaal door Walcheren, tussen Middelburg en Vlissingen schrok Floris. Tijdens zijn vakantie zijn die bomen verkleurd van vol groen naar rood, geel en bruin.
Bomen verliezen hun bladeren nu al
De bomen langs het Kanaal door Walcheren zijn al helemaal verkleurd © Omroep Zeeland
Dat de bomen langs het kanaal snel van kleur zijn verschoten, heeft vermoedelijk te maken met de bodemstructuur. Ook het feit dat de bomen op een dijk staan, helpt niet mee. "Dat betekent dat de wortels heel diep moeten gaan voor water. Maar omdat het kanaalwater brak is, zal het grondwater hoogstwaarschijnlijk zout zijn en dat is ook niet goed voor de bomen."
Maar niet alle bomen langs het kanaal hebben er last van. Dat kan er mee te maken hebben dat voor sommige bomen de bodemstructuur en het bodemleven wel op orde is.

Zwakke bomen verdwijnen

Maar bang dat er op den duur geen oude boom meer over blijft, is Overes niet. "De zwakste bomen zullen het opgeven. Bomen die op een minder geschikte plek staan, die zullen vroeg of laat ook het loodje leggen. De sterkste zullen eigenlijk gewoon blijven staan en je zal zien dat een aantal bomen in staat is om zich aan te passen aan die omstandigheden en dat een aantal dat niet lukt."
Om een boom in leven te houden, is er meer nodig dan alleen water, legt Luuc Heijboer uit. Zo moet de bodemstructuur ook in orde zijn. De bodem moet voldoende water kunnen vasthouden en ook kunnen afvoeren. Hij vindt dan ook dat er goed na moet worden gedacht voordat een boom wordt geplant in de stad: "Je moet dan goed kijken naar welk soort boom je neerzet en waar je hem precies neerzet. Nu staan die bomen vaak in de bestrating in een bodemstructuur van lik m'n vestje." Het probleem in steden is dat het regenwater snel afgevoerd moet worden via het riool en het water dus niet in de bodem kan zakken zodat een boom daar profijt van heeft.

Vooral de beuk heeft het moeilijk

Een boom die het moeilijk heeft met deze lange droogte is de beuk. "Dat is een boom die het liefste een wat vochtigere groeiplaats heeft. Daar zie je op een aantal plekken dat het daar gewoon heel slecht mee gaat en het zou kunnen dat 'ie inderdaad minder voor gaat komen. Daar zie je ook dat boom- en bosbeheerders op zoek zijn naar nieuwe boomsoorten, van jongens: 'welke soorten houden zich nou beter dan anderen.'"
Eerder uitten Zeeuwse boswachters ook al hun zorgen over de gevolgen van droogte voor bomen.