Wethouders jeugdzorg gaan 'aan de slag' na kritisch rapport Intervence

Wethouders in Zeeland gaan er samen werk van maken om het in de toekomst beter te doen op het gebied van jeugdzorg in Zeeland. Dat zegt wethouder Paula Schot namens alle verantwoordelijke jeugdzorgwethouders in Zeeland, als reactie op het kritische rapport over de voormalige jeugdzorgorganisatie Intervence.
Manifestatie Intervence op Middelburgse Markt
Manifestatie Intervence op Middelburgse Markt (dec 2020) © Omroep Zeeland
Onvoldoende begeleiding vanuit het Rijk, onvoldoende toezicht vanuit de gemeenteraden en een bestuurscommissie die zijn boekje ver te buiten ging. Dat zijn de conclusies die de rekenkamers van elf Zeeuwse gemeenten gisteren presenteerden over het debacle rondom de Zeeuwse jeugdbeschermingsorganisatie Intervence.

Plan voor crisisteam

Paula Schot zegt dat de eerste stappen voor verbetering zijn gezet. Zo willen de wethouders een crisisteam oprichten voor als er zich nog eens een situatie zoals bij Intervence voordoet. "Het is nu kijken welke experts daar in komen te zitten", zegt Schot.
Paula Schot
Paula Schot: 'Het is een onwijs complex systeem' © ANP
Jeugdzorg is volgens haar, en dat is ook te lezen in het rapport, een 'onwijs' complex systeem. En juist daarom is het zaak op te trekken met alle partners, zegt ze. Een crisisteam zou kunnen zorgen voor duidelijke scheidslijnen. "En zo ieder op tijd te wijzen op wie welke verantwoordelijkheid draagt."
Volgens Schot worden alle aanbevelingen overgenomen. Verder vindt ze dat het rapport een genuanceerd beeld geeft over een heel belangrijk onderwerp. "Het gaat tenslotte om goede zorg voor ouders en kind. Dat moeten we als wethouders voor ogen houden."
Hieronder zet redacteur Marike Kerklaan uiteen wat er speelt en speelde rondom jeugdbescherming in Zeeland:
Wat speelde er rond Intervence?
Precies twee jaar terug vonden de Zeeuwse gemeenten dat Intervence te duur was en inefficiënt werkte. Intervence moest worden opgeheven en de kinderen en werknemers zouden worden verdeeld over drie andere jeugdbeschermingsorganisaties. Voor dit plan, het feitelijk opknippen van Intervence, was 3 miljoen euro gereserveerd.
Gemeentes kunnen en mogen die keuze maken omdat jeugdzorg sinds 2015 onder hun verantwoordelijkheid valt.
Hoe viel dat plan?
Het 'opknipplan' zorgde voor veel weerstand. Bij medewerkers en bij ouders. Acties van jeugdbeschermers volgden in december 2020 op de Markt in Middelburg.
Ook verschillende inspecties en minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming keurden het plan af, omdat de continuïteit van de zorg voor deze kwetsbare groep kinderen gevaar liep. Ze tikten de Zeeuwse gemeenten hard op de vingers.
Die gingen, met een hoop gemor, op zoek naar een alternatief. Dat werd JB west, een grote jeugdhulpinstelling uit Den Haag en omstreken. Die nam alle medewerkers over. Wel voor veel meer geld dat de gemeentes er in eerste instantie voor wilden uittrekken.
Maar in de tussentijd zorgde de onrust voor het opstappen van verschillende jeugdbeschermers en dus ook voor onrust bij de gezinnen. Terwijl die al zo kwetsbaar zijn.
Waarom zijn juist die gezinnen kwetsbaar?
Jeugdbescherming wordt ook wel de ic van de jeugdzorg genoemd. Jeugdbeschermingsorganisaties beschermen kinderen die dat het hardst nodig hebben. Als er bijvoorbeeld sprake is van mishandeling of verwaarlozing thuis. Vaak gebeurt dat ingrijpen op verzoek van de kinderrechter.
Nu ligt er dus een rapport. Wat hebben de rekenkamers onderzocht?
Hoe het hele proces is gelopen en hoe een dergelijke situatie in het vervolg voorkomen kan worden.
En wat stond erin?
Er was dus onvoldoende begeleiding vanuit het Rijk, er was onvoldoende toezicht vanuit de gemeenteraden en er was een bestuurscommissie die zijn boekje ver te buiten ging. In die bestuurscommissie zitten de wethouders jeugdzorg die eigenlijk alleen de boel in de gaten moeten houden, maar die nu ook fikse beslissingen hebben genomen waar dat eigenlijk niet de bedoeling was.
Wat betekent dit voor de toekomst?
Wethouders beloven beterschap. Maar er zijn veel van dit soort gemeenschappelijke regelingen. Denk bijvoorbeeld ook aan de financiering van de GGD. De GGD krijgt 2,4 miljoen extra, ondanks bezwaren van verschillende raden. Dus hoe democratisch is dat?
Ook bij Intervence mopperden raadsleden dat het 'tekenen bij het kruisje was'.
Het blijft een lastig punt: Want je hebt te maken met een crisis: bij Intervence in 2020, een tekort bij de GGD recent. En met beslissingen die snel genomen moeten worden. Met dertien verschillende raden die er eigenlijk over zouden moeten gaan. Hoe democratisch loopt dat proces?
Voer voor politicologen zou ik zeggen.
Hoe is het nu met de jeugdbescherming in Zeeland?
In Zeeland werken zo'n vijftig jeugdbeschermers bij Jeugdbescherming west. Er is volgens JB west die er nu dus de baas is, geen wachtlijst. Tot en met november 2022 hebben ze ongeveer 763 kinderen begeleid.
Maar het rommelt enorm: deze week hebben we nog een bericht gehad dat de jeugdbeschermers niet in de rechtszaal verschijnen uit protest tegen onder meer de hoge werkdruk.
Dus dit dossier is nog lang niet gesloten.