Zoet water opslaan in kreekruggen mogelijk oplossing voor boeren Schouwen-Duiveland

Kreekruggen zouden wel eens de redding kunnen zijn voor boeren op Schouwen-Duiveland die onvoldoende zoet water hebben voor hun akkers. Een kreekrug is een natuurlijke, zanderige verhoging in het landschap. Door tijdens natte periodes kunstmatig zoet water in de kreekruggen op te slaan, kunnen boeren tijdens droge periodes juist water oppompen om hun land te beregenen, is het idee.
Kreekruginfiltratie
De drainagepijpen om het zoet water te infiltreren in de grond worden aangelegd © Omroep Zeeland
De bodem van Schouwen-Duiveland is onderhevig aan verzilting. Daarom wordt er al jaren gezocht naar allerlei oplossingen om de landbouw toekomstbestendig te maken. Daarom is er nu een proef gestart om de zoetwaterbellen die van nature al in de kreekruggen aanwezig zijn tijdens de winter en natte periodes nog groter te maken. De proef is van de gemeente en een aantal andere organisaties, zoals het waterschap, de provincie en drie agrariërs bij Noordgouwe.

Zoetwaterreserves aanvullen

Volgens projectleider Gert-Jan de Blois wordt met de installatie van een infiltratiesysteem de zoetwatervoorraad tijdens de winter in de bodem aangevuld. "Om de zoetwaterreserves goed te kunnen aanvullen wordt het oppervlaktewater geïnfiltreerd in een kreekrug. Deze oude, met zand gevulde zeegeulen liggen als licht verhoogde ruggen boven het omliggende poldergebied, wat hen heel geschikt maakt voor het aanvullen van zoetwatervoorraden."
De vraag is of het nog wel rendabel is om te blijven boeren.
Tim Kool - melkveehouder
In de winter, wanneer er voldoende water beschikbaar is, wordt vanuit de waterloop oppervlaktewater onttrokken en gaat het water naar het landbouwbedrijf en kan het geïnfiltreerd worden in de bodem om zo het aanwezige grondwater aan te vullen. Hiervoor worden drainagebuizen gebruikt. "En van deze aangevulde zoetwaterbel kan men dan gebruik maken in de zomer en droge periodes", aldus De Blois.
Benieuwd hoe een kreekrug werkt? Kijk deze video:
Zo werkt een kreekruginfiltratiesysteem
Tim Kool uit Noordgouwe is melkveehouder en één van drie deelnemende agrariërs. Hij hoopt dat de proef wat gaat opleveren. "Het is heel mooi initiatief, waarmee we zoet water proberen te winnen en op te slaan in de bodem. En hierdoor hebben we hopelijk meer toekomstperspectief. Ik ben dus erg enthousiast en vind de investering die daarbij hoort geen probleem."

De opbrengsten lopen terug

Kool merkt namelijk dat de afgelopen jaren de opbrengsten teruglopen. "We hebben in deze regio een zanderige grond, waardoor je hier als eerste last hebt van de droogte. En dan is de vraag of het nog wel rendabel is om te blijven boeren. En dat speelt nog meer bij de akkerbouwers op het eiland. Die krijgen nog hardere klappen, omdat ze helemaal afhankelijk zijn van wat er op hun land groeit."
Wat is een kreekrug?
Een kreekrug is een verhoging in een voormalig wadgebied met kwelders en kreken. Het was ooit een geul waarin de zee een grote hoeveelheid zand heeft afgezet. Omdat het omringende veen en klei door het inklinken in volume is afgenomen zijn de voormalige kreken tegenwoordig duidelijk herkenbaar als verhoging in het polderlandschap. Dergelijke patronen van ruggen in een lagere omgeving zijn te vinden op de Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden, in het noorden van Friesland en in West-Friesland.
Wethouder Paula Schot is blij dat er dankzij een Europese subsidie nu gedegen onderzoek kan worden gedaan naar een eventuele oplossing voor het zoetwaterprobleem op het eiland. Volgens haar is het belang van deze proef dan ook erg groot. "We hebben namelijk te maken met een groot tekort aan zoet water in de droge periodes. En daar hebben de natuur en de landbouw veel last van. Daar moet dus zo snel mogelijk een oplossing voor worden gevonden. En dit zou er dus één kunnen zijn."

Is er nog toekomst voor de boer?

Wanneer er volgens Schot de komende jaren niets wordt gedaan aan dit probleem, wordt de impact voor boeren alleen maar groter. "Bij te veel droogte krijg je te weinig uit de grond, heb je lagere opbrengsten en je ziet dat de kwaliteit achteruit gaat. En dan is het maar de vraag of je hier nog gezonde landbouw kan voeren en of er nog een toekomst is op dit eiland."
Kreekruginfiltratie
Drie agrariers op Schouwen-Duiveland doen mee aan dit internationale project © Omroep Zeeland
De proef duurt in totaal drie jaar. In die tijd wordt het aanvullen en duurzaam beheren van de zoetwaterbel in de kreekrug op allerlei manieren getest. "Het gaat er daarbij natuurlijk om dat er meer zoet water in de waterbel komt dan dat er uitgaat", aldus De Blois. Daarnaast wordt er onderzocht hoe de verdeling van het water uit de zoetwaterbel kan plaatsvinden. En het is de bedoeling dat alle resultaten daarna uitgebreid worden geëvalueerd.

De proef is begroot op zo'n 352.000 euro

De uitvoering van de proef is begroot op zo'n 352.000 euro. Het wordt gefinancierd door onder meer een Europese subsidie van 176.000 euro. Daarnaast krijgt de gemeente Schouwen-Duiveland zo'n 135.000 euro van de Provincie Zeeland. En de drie deelnemende agrariërs dragen samen zo'n 33.000 euro bij.