Oog- en oorarts over vuurwerk: 'We zien jongeren die hun toekomst in duigen zien vallen'

Oudjaarsavond komt eraan, er zal ongetwijfeld veel vuurwerk worden afgestoken. Oogarts André van Houwelingen en KNO-arts Guido de Zwart, allebei werkzaam bij Adrz, zien beiden jaarlijks mensen binnenkomen met verwondingen door vuurwerk. En vaak is er sprake van blijvende schade.
Vuurwerk en oogletsel
oogarts André van Houwelingen is soms uren bezig met het verwijderen van vuurwerkdeeltjes uit het oog en gezicht © Omroep Zeeland
Al zegt oogarts Van Houwelingen de laatste jaren wel een afname te zien van het aantal vuurwerkongelukken, als gevolg van landelijke campagnes en het verbod op een aantal soorten vuurwerk. Toch komen er nog elk jaar mensen met heftig letsel zijn ziekenhuis binnen. Bijvoorbeeld met wonden die zijn ontstaan door verbranding, vaak omdat vuurwerk vlakbij het gezicht is ontploft.
Verbrande oogleden, haar wat alle kanten op staat en zelfs oogbollen die zijn geraakt, wat vaak voor lange tijd irritatie geeft. "Maar daarnaast is er allerlei chemische schade, er komen hier mensen met een hoornvlies vol met kruiddeeltjes, en die deeltjes moeten we allemaal weghalen."
Ook raken er mensen blind, wat volgens Van Houwelingen vaak komt door het experimenteren met vuurwerk, of het zwarte vuurwerk. "De drukgolf van een zwaar explosief kan enorme schade aan het netvlies geven."

Carbid schieten

Carbid schieten is populair in Zeeland, en onlangs uitgeroepen tot landelijk 'immaterieel erfgoed'. Maar het is niet zonder gevaar, volgens de oogarts, omdat het enorme drukgolven en steekvlammen veroorzaakt. "Ik heb al twee keer meegemaakt dat mensen met behoorlijke verbrandingen in gezicht op de eerste hulp kwamen."
Oogletsel
Oogletsel in het Oogziekenhuis Rotterdam © ANP
Volgens mij zijn het vaak jongeren, die experimenteren met vuurwerk. Hij noemt het voorbeeld van iemand die twaalf strijkers in een jampot had gestopt, het glas was alle kanten op gevlogen. "De oogbol was in tweeën gespleten," zegt de arts. "Er ontstond ook brand in huis. Dat zijn dramatische dingen. Vaak zien jonge mensen hun toekomst in duigen vallen, want je kunt je beroepsopleiding wel vaarwel zeggen. Zij hebben zeker spijt."
Maar er zijn ook een patiënten die pech hebben en onbedoeld geraakt worden door vuurwerk. Bijvoorbeeld bij iemand waarbij vuurwerk naar binnen vliegt, wanneer de voordeur open gaat. "Of die vanuit een flatgalerij naar beneden kijken en geraakt worden door een pijl."
Vuurwerk en gehoorschade
KNO arts Guido de Zwart, werkzaam bij ADRZ © Omroep Zeeland
Ook zijn collega Guido de Zwart, KNO-arts bij het Adrz, ziet pechvogels op de spoedeisende hulp binnenkomen. Hij ziet rond de jaarwisseling steeds meer mensen voorbijkomen met gehoorschade. In Nederland houden jaarlijks zo'n 800 tot 1600 mensen blijvend letsel over aan harde knallen. Dat zijn niet alleen de vuurwerkafstekers, maar ook passanten.
"Bij echt hele harde knallen kan de schade permanent zijn", zegt De Zwart. "Het hindert je in het bestaan, want je hebt toch twee goede oren nodig. Of mensen met tinitus, die bijvoorbeeld daardoor slaapproblemen krijgen. Het kan zeer ernstige gevolgen hebben, ook psychisch."

Achteraf spijt

Hij ziet veel mensen die spijt hebben. Ze komen dan naar de arts om te kijken of er nog wat aan gedaan kan worden. Als je dan toch zwaarder vuurwerk wil afsteken, drukt hij mensen op het hart om vooral uit te kijken. "Gehoorbescherming is erg belangrijk. Blijf op gepaste afstand en kijk met name uit voor mensen die voorbijlopen of in de omgeving zijn."
Steeds minder mensen lijken voorzorgsmaatregelen te nemen. De NOS meldde dat in 2019 nog 58 procent een vuurwerkbril opzette. Vorig jaar was dat maar 41 procent van de mensen.
Oogschade
Oogarts André van Houwelingen: "Zet een vuurwerkbril op en ga niet experimenteren met vuurwerk" © Omroep Zeeland
Kijk hieronder de Zeeuwse Kamer terug, waarin Els Fokke vertelt over haar onderzoek naar het onderwerp.
Oog- en oorarts over vuurwerk in de Zeeuwse Kamer