'Aardenburg was in de Middeleeuwen het centrum van de wereld'

Heel voorzichtig haalt archeoloog Dante de Ruijsscher een donker, ijzeren staafje uit het plasticfolie. Samen met Andre Bauwens kijkt hij er aandachtig naar. De archeoloog en historicus staan in het museum Cultuurforum in Aardenburg en het voorwerp dat ze in hun handen hebben is een Middeleeuwse mantelspeld die vertelt over Aardenburg in die periode.
'Brammetje blijkt geen Romein naar een Middeleeuwse man'
Dante de Ruijsscher is aan het promoveren aan de Universiteit Gent op een onderzoek naar de Middeleeuwen in Aardenburg, Andre Bauwens is historicus en bestuurder bij museum Cultuurforum in Aardenburg. Dat het museum in Aardenburg plannen heeft om de expositie over de Romeinen uit te breiden, is iets waar De Ruijsscher en Bauwens heel blij mee zijn. De expositie breidt uit met een afdeling over Aardenburg in de periode van 300 tot 1600 na Christus.
Archeologisch onderzoek Aardenburg
Archeologisch onderzoek in Aardenburg © Omroep Zeeland
Om over die periode iets te weten te komen, is de mantelspeld heel belangrijk. De archeoloog en de historicus zijn het met elkaar eens dat de speld iets zegt over de positie van Aardenburg in de Middeleeuwen. De speld vertelt dat de stad in die tijd een belangrijke positie had en dat is iets waar niet altijd duidelijkheid over geweest is.
Lange tijd is namelijk aangenomen dat Aardenburg in verval raakte, nadat de Romeinen er rond het jaar 300 vertrokken. De stad zou in de late Middeleeuwen pas weer opgebloeid zijn. "Maar na nieuw onderzoek kunnen we opmaken dat Aardenburg altijd belangrijk is gebleven", zegt archeoloog De Ruijsscher. Opgravingen in Aardenburg, waarbij de mantelspeld is gevonden, duiden volgens hem op een samenleving op die plek.

'Brammetje blijkt geen Romein naar een Middeleeuwse man'

Dat er een samenleving was in Aardenburg, blijkt ook uit een eerder onderzoek na een opgraving van een skelet op de plek waar de restanten van het Romeinse fort gevonden zijn. Dat skelet blijkt niet van een Romein te zijn, zoals tot nu toe altijd werd aangenomen. Het skelet kreeg de naam Brammetje toen het gevonden werd, en blijkt nu uit de achtste of negende eeuw te komen. "Het feit dat er mensen op het terrein werden begraven, duidt op een ontwikkelde samenleving die altijd op of in de buurt van het Romeinse fort is blijven wonen", stelt De Ruijsscher.
Middeleeuwse mantelspeld uit Aardenburg
Middeleeuwse mantelspeld uit Aardenburg © Omroep Zeeland
Aardenburg groeide uiteindelijk uit tot een belangrijke stad in de Middeleeuwen. "Het werd een belangrijke bedevaartsplaats, waar zelfs de Engelse koningen Edward II en Edward IV en Bourgondische hertogen op bedevaart kwamen om Maria te vereren", legt Bauwens uit. Uit die tijd stammen ook verschillende pelgrimsspelden die in de buurt zijn gevonden.
De bedevaart naar Aardenburg
De bedevaart naar Aardenburg kwam in de 13e eeuw op gang door de legende van 'Maria met de Inktpot'. Maria zou met de kleine Jezus zijn verschenen aan een ter dood veroordeelde man, die volhield onschuldig te zijn. Terwijl Maria de inktpot vasthoudt, schrijft de kleine Jezus op een stuk perkament dat de man onschuldig is. Na het tonen van het papier aan de baljuw, wordt de man vrijgelaten.
Volgens Bauwens was Aardenburg een belangrijke plaats omdat het in de buurt van Brugge lag; de 'wereldhoofdstad' van de Middeleeuwen. Hij schetst dat rond Brugge een ring van havens en andere plaatsen lag, die samen een machtig centrum vormden. "Aardenburg had in die tijd 5.500 inwoners, twee keer zo veel als nu. Veel meer in ieder geval dan Amsterdam, Utrecht en Rotterdam toen. In die tijd was Holland nog maar een moeras", aldus Bauwens. "Aardenburg behoorde tot het centrum van de wereld."