Dit zijn de verhalen achter de struikelstenen in Zierikzee

"Ik heb wel eens periodes gehad dat ik er niet meer tegen kon. Vooral als er kinderen in het verhaal voorkwamen. Dan breekt je hart. Maar het is belangrijk dat het verhaal wordt verteld en dan zet je toch door." Dat zegt Jan Kroesen uit Ouwerkerk, die alle verhalen 'onder'de Zierikzeese struikelstenen heeft uitgezocht.

Dit zijn de verhalen achter de struikelstenen in Zierikzee (foto: OZ)

Manufacturenwinkel
Bijvoorbeeld het echtpaar Labzowski-Heuman, op deze foto van voor de oorlog met hun dochters Betsy, Clara en Rosa, dreef een manufacturenwinkel op het adres Havenpark 5 in Zierikzee. Hun onderduikadres werd verraden en slechts twee leden van het gezin overleefden de oorlog. Hier ging het om drie kinderen. Maar bij de familie Van Dijk aan de Sint Domusstraat betrof het vijf kinderen, waarvan de jongste, Fritsje, nog maar zes was toen hij in Auschwitz werd vermoord.

Op een dag
Fritsje had een oudere broer, Johnny. Een klasgenoot van hem schreef later: "De kinderen uit het gezin Van Dijk gingen bij ons op de Christelijke Lagere school. Johnny van Dijk was klein van stuk en zag er altijd piekfijn uit met pofbroek (wat toen mode was) en bijbehorend jasje. Ik denk omdat zijn vader kleermaker was. Hij zat in de vierde klas en Roosje, een zusje zat een of twee klassen hoger. Op een dag zat Johnny niet meer in de klas. Dat bleef me mijn hele leven bij, met alle vragen van dien."

Lees ook:
 Schouwen krijgt 23 struikelstenen in één dag

Kijk op de kaart
Ga met de muis over de adressen om alle namen van de slachtoffers te zien. Klik op een steen en je krijgt ook een link naar het persoonlijke verhaal over de familie die hier woonde.     

Kaart van Zierikzee met alle struikelstenen

Verweven
Kroesen is evenals zijn echtgenote na de oorlog geboren op Schouwen. Hij is wiskundige van beroep, en zijn vrouw had de leiding over een bejaardentehuis voor orthodoxe joden in het Gooi. "We woonden daar zelf ook en zo raakte mijn leven verweven met hun geschiedenis." Na hun pensionering, terug op Schouwen ontdekten ze dat er inmiddels struikelstenen waren op Goeree-Overflakkee en dat riep de vraag op: "Dat moet toch ook bij ons?" Kroesen schat dat hij 1500 uur werk heeft gestoken in de historie van de Joodse Zierikzeeënaren.

Breedstraat 10 - familie Wilkens

Gebroeders Wilkens - Breedstraat 10 Zierikzee (foto: OZ)

De zonen Dolf en Herman van de familie Wilkens aan de Breedstraat. Herman dook direct onder en overleefde de oorlog. Dolf ging na gedwongen verhuizing uit Zierikzee, eerst naar Den Haag, kreeg daar verkering, dook onder en werd verraden door zijn vriendin. Lees meer over de familie Wilkens

Havenpark 5 - familie Labzowski

Advertentie fam Labzowski Havenpark 5 (foto: OZ)

Henoch en Laura Labzowski-Heuman woonden boven de winkel op het Havenpark. In 1920 werd Betsy geboren en een paar jaar later kwamen daar nog twee bij, Rosa en Clara. Laura organiseerde modeshows en droeg haar steentje bij om van de zaak van de Labzowski’s een succes te maken. Lees meer over de familie Labzowski

Hofferstraat 38 - familie Wilkens

Bertha Regina Wilkens, Havenpark Zierikzee (foto: OZ)

In maart 1942 werd het gezin van slager Wilkens (vader Isaac, moeder Estella en de zesjarige Bertha) door de Duitse bezetter gedwongen naar Amsterdam te verhuizen. Alles moesten zij achterlaten. Zij meldden zichzelf vrijwillig aan naar Duitsland te gaan, in de hoop in een werkkamp een beter leven te krijgen, maar ze vergisten zich. Lees meer over de familie Wilkens in de Hofferstraat

Korte Groendal 32 - familie Spalter

Concert Roger Spalter Zierikzee (foto: OZ)

Roger Spalter was violist in Antwerpen, maar trad in 1935 ook een keer op in Zierikzee (zie advertentie). Hij was lid van de Vlaamsche Philharmonie, waar hij in 1940 werd ontslagen omdat hij Joods was en ging toen weer bij zijn ouders op het adres Korte Groendal 32 in Zierikzee wonen. Slechts één broer van Roger overleefde de oorlog. Lees meer over de familie Spalter

Lange Nobelstraat 10 - Mien Frenk

Lange Nobelstraat 10 Zierikzee (foto: OZ)

De Lange Nobelstraat in Zierikzee, voor de oorlog, met geheel rechts het pand waar Mien Frenk-Labzowski een gerenommeerde handel in manufacturen dreef. Ze dook in 1943 onder in Bennekom (Gld), waar ze werd verraden. Een paar maanden later werd ze vermoord in Auschwitz. Lees meer over Mien Frenk

Maarstraat 15 - Betje Frenk

Advertenie Betje Frenk (foto: OZ)

De ongetrouwde Betje Frenk was 84 jaar toen zij in het concentratiekamp Sobibor om het leven werd gebracht. De slagerij van haar familie, aan de Maarstraat, was reeds in 1932 overgedaan aan Abraham Wilkens. Lees meer over Betje Frenk

Sint Domusstraat 17 - familie Van Dijk

Advertenties familie van Dijk - Sint Domusstraat 17 (foto: OZ)

Voor het huis Sint Domusstraat 17, waar destijds de kleermakerij van Jac. van Dijk was gevestigd,  liggen vanaf vandaag zeven struikelstenen. Dat wil zeggen van vader, moeder en vijf kinderen Van Dijk. Lees meer over de familie Van Dijk

Sint Domusstraat 19 - Abraham Samuel Frenk

Slachthuis familie Frenk (foto: OZ)

Abraham Frenk had samen met zijn broer Mozes een klein slachthuis laten bouwen op het adres Hem 24 (foto), waar ze boven de toegang in steen de familienaam lieten aanbrengen. Maar hij woonde zelf op het adres Sint Domusstraat 19. Lees meer over Abraham Samuel Frenk

Burgh-Haamstede

Kaart Burg-Haamstede

Burghseweg 84 - Burgh-Haamstede

Geboorte-aangifte Irma Jacobs (foto: OZ)

Van Irma Jacobs zijn geen foto's gevonden. Wel is bekend dat ze verpleegster was, waar ze werd geboren, namelijk in de Brusselse deelgemeente Schaarbeek, en dat ze vaak is verhuisd. In 1935 ging Irma Jacobs in Haamstede samenwonen met de onderwijzeres van de plaatselijke openbare lagere school, Barendina Köhler. Haar laatste adres voordat ze werd gedeporteerd was Burghseweg 84. Ze werd op 47-jarige leeftijd vermoord in Sobibor. Lees meer over Burgh Haamstede

51.6488732,3.9216715

Deel dit artikel:

Reageren

Recent nieuws