'Het is een mooi gebaar, maar vijftig jaar te laat'

ZIERIKZEE- Met gemengde gevoelens praat Bram Wilkens uit Zierikzee over de struikelstenen die 7 februari voor de deur van zijn in de oorlog vermoordefamilie worden gelegd. Het is een mooi gebaar, vindt hij,maar wel vijftig jaar te laat. Daar komt bij dat Zierikzee al een monument heeft met de namen van alle Joodse inwoners van de stad.

Joods monument Zierikzee  (foto: OZ)
Joods monument Zierikzee (foto: OZ)

Steenlegging
Wilkens gaat wel naar de steenlegging voor zijn familie in Zierikzee. Negen van zijn familieleden werden in 1942 opgepakt en gedeporteerd naar concentratiekampen in Auschwitz en Sobibor. Niemand keerde terug. 

Oorlog
Bram Wilkens was in de oorlog nog een kind. Hij woonde toen met zijn ouders in Amsterdam en overleefde daar de hongerwinter en, wonder boven wonder, ook een verblijf van twee dagen in de Hollandsche Schouwburg, het registratie- en meldpunt waarvandaan de Joden naar de kampen werden gevoerd. Gered door de kerk, zegt hij zelf: 'Mijn moeder was katholiek, mijn vader Joods en waarschijnlijk heeft de pastoor van de kerk, toen hij hoorde dat we waren opgepakt, voor ons gezin gepleit.'

Dumppaleis
Het ondernemersbloed in de familie bracht Bram Wilkens na de oorlog terug naar Zierikzee in de jaren zeventig. Daar opende hij zijn winkel 'Het dumppaleis', met later ook vestigingen in Vlissingen, Middelburg en Goes.

Joodse begraafplaats
Op de Joodse begraafplaats in Zierikzee ligt de oma van Wilkens begraven onder een eenvoudige, liggende steen. Ze overleed in 1941, nog voor de familie werd gedeporteerd. 'Gelukkig heeft ze het allemaal niet mee hoeven maken', zegt Wilkens. 

Struikelstenen
Struikelstenen zijn kleine gedenkstenen van tien centimeter omtrek. Op elke steen zit een messing plaatje met daarop de naam, het geboortejaar en de plaats en datum van overlijden. 

23 steentjes
Op Schouwen worden in totaal 23 struikelsteentjes gelegd op 7 februari. Eén komt in Burgh-Haamstede en de overige 22 steentjes komen in de binnenstad van Zierikzee te liggen.  

Nederland
In Nederland is de eerste struikelsteen in november 2007 in Borne gelegd. Sindsdien zijn in meer dan 75 gemeenten, waaronder Dordrecht, Amsterdam, Emmen, Hilversum en Gouda, dergelijke stenen geplaatst. De stenen worden gemaakt in Duitsland in het atelier van kunstenaar Gunter Demnig, die het project bedacht en elk gedenksteentje persoonlijk komt plaatsen. 

Struikelstenen (foto: OZ)
Struikelstenen (foto: OZ)

51.6485091,3.9229405

Deel dit artikel:

Reageren